Penfieldite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Cl<sub>3</sub>(OH)

Penfieldyt to rzadki halogenek ołowiu, tworzący bezbarwne lub białe, heksagonalne kryształy, znajdowany głównie w strefach utleniania złóż ołowiu.

## Charakterystyka Penfieldyt jest rzadkim minerałem z grupy halogenków, a konkretnie uwodnionym chlorkiem ołowiu. Tworzy charakterystyczne, wydłużone kryształy o sześciobocznym zarysie, które często zwężają się ku końcom, przypominając zaostrzone ołówki. Kryształy są zazwyczaj bezbarwne, białe lub bladożółte i wykazują silny, diamentowy połysk. Występuje w postaci pojedynczych, pryzmatycznych kryształów lub ich promienistych skupień na powierzchni innych minerałów, najczęściej w pustkach skał. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością około 3 w skali Mohsa. Charakteryzuje się dużą gęstością (6,58-6,61 g/cm³), co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Kryształy wykazują silny, niemal diamentowy połysk na ścianach, a na powierzchniach przełamu połysk jest bardziej żywiczny. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Penfieldyt jest najczęściej bezbarwny lub biały. Spotykane są również okazy o delikatnym zabarwieniu niebieskawym, zielonkawym lub żółtym, co jest prawdopodobnie efektem obecności domieszek. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa penfieldyt została nadana na cześć Samuela Lewisa Penfielda (1856-1906), profesora mineralogii na Uniwersytecie Yale, który jako pierwszy zbadał ten minerał. Został on odkryty w starożytnych, greckich żużlach hutniczych w Laurium w Grecji, gdzie powstał w wyniku reakcji ołowiu z wodą morską. Minerał został opisany w 1892 roku. ## Zastosowania Penfieldyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość. Jest natomiast wysoko cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Adamantine, Resinous
Rysa
White
Gęstość
6.58 - 6.61
Łupliwość
Good on {1010}
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Penfieldyt można rozpoznać po charakterystycznym kształcie heksagonalnych, pryzmatycznych i często zaostrzonych kryształów. Kluczowe cechy to również bardzo wysoka gęstość, silny, diamentowy połysk oraz występowanie w specyficznym środowisku - strefach utleniania złóż ołowiu lub w starożytnych żużlach. ## Odróżnianie od podobnych Penfieldyt bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak fosgenit czy cerusyt. Od fosgenitu różni się heksagonalnym układem krystalograficznym (fosgenit jest tetragonalny) i często bardziej wydłużonymi kryształami. Cerusyt z kolei często tworzy tabliczkowe kryształy lub siatkowate agregaty, w przeciwieństwie do igiełkowych form penfieldytu. ## Formy kryształów Kryształy penfieldytu są heksagonalne, zazwyczaj mają postać wydłużonych słupów (pryzmatów) o sześciobocznym przekroju. Często są zakończone ostrymi piramidami, co nadaje im wygląd zaostrzonych igieł. Występują jako pojedyncze kryształy lub tworzą promieniste, gwiaździste agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Penfieldyt jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania kruszców ołowiu, szczególnie w środowisku bogatym w chlor. Tworzy się w wyniku działania słonych wód na minerały pierwotne zawierające ołów. Znajdowany jest również jako produkt reakcji wody morskiej ze starożytnymi żużlami po wytopie ołowiu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak fosgenit, laurionit, paralaurionit, cerusyt, anglesyt oraz cotunnit. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko penfieldytu to starożytne hałdy żużlowe w Laurium w Grecji. Inne znane lokalizacje to kopalnia Margarita w regionie Sierra Gorda w Chile oraz kopalnia Kintore w Broken Hill w Australii. Znaleziono go również w żużlach w Baratti we Włoszech i na wyspie Tinos w Grecji.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami o silnym połysku. Wysoko oceniane są również bogate grupy kryształów tworzące promieniste agregaty na kontrastującym podłożu. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy z kryształami przekraczającymi centymetr długości są wyjątkowo rzadkie i wartościowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane są klasyczne okazy pochodzące z Laurium w Grecji, które stanowią wzorzec dla tego minerału. Wysokiej jakości kryształy pochodzą również z kopalni Margarita w Chile, które często wyróżniają się doskonałą przezroczystością i formą.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy penfieldytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć miękkiego pędzelka. Minerał jest słabo rozpuszczalny w wodzie, dlatego należy unikać długotrwałego kontaktu z płynami, a zwłaszcza z wodą destylowaną. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Penfieldyt jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, które mogą spowodować jego degradację. Ze względu na zawartość ołowiu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z minerałem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy trzymać go z dala od źródeł wilgoci i w miejscu o stałej temperaturze.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej