Péligotite

Wzór chemiczny: Na<sub>6</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>·4H<sub>2</sub>O

Péligotyt to bardzo rzadki, rozpuszczalny w wodzie minerał uranylu i sodu, tworzący mikroskopijne, żółte kryształy.

## Charakterystyka Péligotyt jest uwodnionym siarczanem sodu i uranylu. Występuje w postaci bardzo małych, listewkowatych lub igiełkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0,2 mm długości. Kryształy te często tworzą promieniste agregaty lub rozetki. Ze względu na swój rozmiar, cechy wizualne są dostrzegalne jedynie pod dużym powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Kryształy péligotytu wykazują jasnożółtą fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo- jak i krótkofalowym). Minerał jest miękki i kruchy. Jest dobrze rozpuszczalny w wodzie w temperaturze pokojowej. ## Barwy i odmiany Minerał ma charakterystyczną, jasnożółtą barwę. Nie wyróżnia się jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Eugène-Melchiora Péligota (1811–1890), francuskiego chemika, który jako pierwszy w 1841 roku wyizolował czysty uran. Minerał został zatwierdzony przez IMA w 2016 roku, a jego opis ukazał się w 2017 roku w czasopiśmie "Mineralogical Magazine". Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Blue Lizard w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA. ## Zastosowania Péligotyt, z uwagi na swoją ekstremalną rzadkość, mikroskopijne rozmiary i rozpuszczalność w wodzie, nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
3.11
Łupliwość
Doskonała wg {100}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja péligotytu w praktyce wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów. Wstępne rozpoznanie w kolekcji opiera się na jasnożółtej barwie, charakterystycznej formie kryształów (drobne igiełki, listewki, rozetki) oraz silnej żółtej fluorescencji w świetle UV. Kluczową cechą jest jego rozpuszczalność w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak natrozippeit, zippeit, uranofan czy johannit. Johannit krystalizuje w układzie trójskośnym i ma zielonkawożółtą barwę. Uranofan ma podobny kolor, ale tworzy inne formy skupień i nie jest rozpuszczalny w wodzie. Ostateczne odróżnienie od natrozippeitu i innych siarczanów uranylu wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, wydłużone, o pokroju listewkowym lub igiełkowym. Zwykle występują w postaci promienistych agregatów, rozetek lub chaotycznych skupień na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Péligotyt jest wtórnym minerałem uranu, który powstaje w strefie utleniania złóż uranowych. Tworzy się w wyniku ewaporacji (odparowywania) wód kopalnianych bogatych w uran, sód i siarczany w suchym klimacie. Powstaje jako produkt poeksploatacyjny na ścianach i drewnianej obudowie wyrobisk górniczych. ## Asocjacje mineralne W miejscu typowym (kopalnia Blue Lizard, Utah, USA) współwystępuje z gipsem, johannitem, natrozippeitem, a także nowo opisanymi minerałami jak bluelizardyt, redcanyonit i shumwayit. Minerały te tworzą się w podobnych warunkach, krystalizując z roztworów wodnych. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania péligotytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Blue Lizard, Red Canyon, w hrabstwie San Juan, w stanie Utah, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu péligotytu zależy przede wszystkim od bogactwa i estetyki mikrokrystalicznych skupień. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, promienistymi agregatami o intensywnej, jasnożółtej barwie, kontrastujące z ciemniejszą skałą macierzystą. Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, wielkość pojedynczych kryształów nie jest kluczowym kryterium, liczy się natomiast obfitość i pokrycie powierzchni próbki. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów péligotytu jest kopalnia Blue Lizard w Utah, USA. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerału **nie wolno czyścić** z użyciem jakichkolwiek płynów, w tym wody, alkoholu czy ultradźwięków. Jest on rozpuszczalny w wodzie. Do usuwania kurzu można użyć bardzo ostrożnie sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości lub miękkiego pędzelka. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć, dlatego powinien być przechowywany w suchym środowisku. Jako minerał uranu, jest radioaktywny i należy obchodzić się z nim z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności (unikanie wdychania pyłu, mycie rąk po kontakcie). ## Przechowywanie Okazy péligotytu muszą być przechowywane w szczelnych, suchych pojemnikach, najlepiej z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Należy je trzymać z dala od minerałów, które mogą być wrażliwe na promieniowanie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej