Paxite

Wzór chemiczny: CuAs<sub>2</sub>

Paksyt to rzadki arsenek miedzi, tworzący metaliczne, tabliczkowe kryształy i ziarniste agregaty, znajdowany w żyłach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Paksyt jest rzadkim minerałem z grupy arsenków, chemicznie arsenkiem miedzi. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, często tworząc promieniste lub ziarniste skupienia. Jego powierzchnia ma charakterystyczny, metaliczny połysk. Jest minerałem nieprzezroczystym, o cynowobiałej barwie, która na powietrzu szybko matowieje i ciemnieje do koloru brązu lub czerni. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 2, co czyni go bardzo miękkim. Ma stosunkowo dużą gęstość, wahającą się od 8,02 do 8,11 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Świeży paksyt ma cynowobiałą barwę z metalicznym połyskiem. Pod wpływem powietrza jego powierzchnia szybko utlenia się, przybierając najpierw odcień brązowy, a ostatecznie matowoczarny. Nie wyróżnia się jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od łacińskiego słowa "pax" oznaczającego "pokój", co nawiązuje do jego odkrycia w kopalni Svornost (po czesku "zgoda", "jedność") w Jáchymovie w Czechach. Został opisany po raz pierwszy w 1940 roku przez czeskich mineralogów Johana i Hak, choć jego status jako odrębnego gatunku mineralnego był przez pewien czas kwestionowany i ostatecznie potwierdzony w 1961 roku. ## Zastosowania Paksyt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz przedmiotem badań naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
8.02 - 8.11
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Paksyt można rozpoznać po jego cynowobiałej barwie na świeżym przełamie, która szybko ciemnieje, metalicznym połysku, dużej gęstości oraz bardzo niskiej twardości. Charakterystyczna jest również jego doskonała łupliwość w jednym kierunku. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi arsenkami, takimi jak löllingit, saffloryt czy skutterudyt, które jednak są od niego znacznie twardsze. Od domeykitu (Cu₃As) odróżnia go pokrój kryształów i doskonała łupliwość. Ostateczne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna. ## Formy kryształów Tworzy cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy o przekroju rombowym, często zgrupowane w promieniste agregaty. Występuje również w formie skupień ziarnistych i mas wypełniających niewielkie spękania w skale.

Środowisko występowania

## Geneza Paksyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskotemperaturowych żyłach kruszcowych, najczęściej w asocjacji z innymi arsenkami i siarczkami. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z takimi minerałami jak arsen rodzimy, saffloryt, löllingit, skutterudyt, nikielin, rammelsbergit, bizmut rodzimy, srebro rodzime, uraninit, kwarc oraz kalcyt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko paksytu to kopalnia Svornost w Jáchymovie (Czechy). Znajdowano go również w kopalniach Rudaw w Saksonii (Niemcy), w rejonie Cobalt-Gowganda w Ontario (Kanada) oraz w kopalni Talmessi w Iranie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej wartościowe są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o zachowanym metalicznym połysku. Ceni się również bogate agregaty krystaliczne na matrycy skalnej oraz rzadkie asocjacje z innymi minerałami. Ze względu na szybkie utlenianie, okazy, które zachowały pierwotną, cynowobiałą barwę, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione okazy paksytu pochodzą z jego lokalizacji typowej - kopalni Svornost w Jáchymovie w Czechach. Materiał z tego miejsca jest historycznie najważniejszy i stanowi punkt odniesienia dla kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Należy unikać czyszczenia wodą i chemikaliami. Najbezpieczniejszą metodą jest użycie miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Każdy kontakt z wilgocią przyspieszy proces utleniania. ## Czego unikać Minerał jest bardzo wrażliwy na wilgoć i tlen z powietrza, co powoduje jego szybkie ciemnienie. Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami, zasadami i innymi środkami chemicznymi. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie światła słonecznego. ## Przechowywanie Okazy paksytu powinny być przechowywane w suchym, szczelnym środowisku, najlepiej w zamykanych pudełkach typu "perky box" z pochłaniaczem wilgoci. Aby spowolnić proces utleniania i zachować metaliczny połysk, niektórzy kolekcjonerzy przechowują go w atmosferze gazu obojętnego (np. argonu).

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej