Pautovite

Wzór chemiczny: CsFe₂+Fe₃+S₂-₃

Pautovit to bardzo rzadki siarczek cezu, żelaza(II) i żelaza(III), znajdowany w postaci drobnych, tabliczkowych kryształów o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Pautovit jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy siarczków, chemicznie klasyfikowanym jako siarczek cezu i dwóch różnych stopni utlenienia żelaza. Występuje w formie bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, osiągających rozmiary do 0.2 x 0.1 x 0.01 mm. Jego wygląd jest niepozorny - tworzy cienkie, płaskie blaszki o ciemnoszarym, stalowym zabarwieniu i metalicznym połysku. Ze względu na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, jest minerałem znanym głównie w środowisku naukowym. ## Właściwości fizyczne Kryształy pautovitu są nieprzezroczyste i wykazują metaliczny połysk. Twardość nie została dokładnie zmierzona, ale ocenia się ją na około 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że jest to minerał miękki. Jego gęstość również nie została określona z powodu braku wystarczającej ilości materiału do badań. Rysa jest niemożliwa do oznaczenia ze względu na małe rozmiary ziaren. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem barwy i występuje wyłącznie w odcieniu ciemnej, stalowej szarości. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Leonida Anatoljewicza Pautowa (ur. 1958), rosyjskiego mineraloga i kustosza zbiorów Muzeum Mineralogicznego im. A.E. Fersmana w Moskwie, za jego wkład w badanie minerałów z masywów alkalicznych. Pautovit został oficjalnie uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2004 roku (numer IMA2004-013). Został odkryty i opisany na podstawie materiału pochodzącego z pegmatytu Palitra w obrębie masywu Łowoziero w Rosji. ## Zastosowania Pautovit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako unikatowy przedstawiciel siarczków cezu i żelaza.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Metaliczny
Rysa: Nie można było zmierzyć
Gęstość: 0
Łupliwość: {110}
Przełam: Zadziorowy
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja pautovitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w celu potwierdzenia unikalnego składu chemicznego (obecności cezu, żelaza i siarki) oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD) do określenia struktury krystalicznej. Wizualnie można go podejrzewać jedynie na podstawie specyficznej lokalizacji (pegmatyty masywu Łowoziero) i formy występowania - jako drobne, stalowoszare blaszki o metalicznym połysku. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na swój wygląd może być mylony z innymi drobnymi siarczkami o metalicznym połysku, takimi jak molibdenit, grafity czy inne rzadkie siarczki występujące w masywach alkalicznych. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Pautovit tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często wydłużone. Kryształy te występują pojedynczo lub tworzą niewielkie, luźne skupienia na powierzchni innych minerałów.

Środowisko występowania

## Geneza Pautovit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, związanym z wysoko zróżnicowanymi, alkalicznymi pegmatytami nefelinowo-sodalitowymi. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji tych pegmatytów, w warunkach niskiej temperatury i wysokiej aktywności pierwiastków rzadkich, takich jak cez. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów typowych dla pegmatytów masywu Łowoziero. Na stanowisku typowym (pegmatyt Palitra) znaleziono go w asocjacji z sodalitem, egirynem, ussyngitem, czkałowitem, lomonosowitem, sfalerytem, galeną oraz dwoma innymi rzadkimi siarczkami cezu: rasvumitem i djerfisherytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania pautovitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: pegmatyt "Palitra" w kopalni Karnasurt, na górze Karnasurt, w obrębie alkalicznego masywu Łowoziero, w obwodzie murmańskim w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu pautovitu jest determinowana niemal wyłącznie przez jego czytelność i bogactwo. Ponieważ kryształy są mikroskopijne, najbardziej pożądane są okazy, na których widoczne są dobrze wykształcone, nieuszkodzone blaszki, najlepiej tworzące niewielkie skupienie. Kontrast z minerałem macierzystym (np. jasnym sodalitem) również podnosi wartość wizualną. Rozmiar pojedynczych kryształów, nawet jeśli mowa o ułamkach milimetra, jest kluczowym czynnikiem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów pautovitu jest jego typowa lokalizacja w Rosji - pegmatyt Palitra w masywie Łowoziero. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego, historycznego znaleziska.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość, małe rozmiary i potencjalną niestabilność, okazy pautovitu, zwykle osadzone na skale macierzystej, nie powinny być czyszczone mechanicznie ani chemicznie. Wszelkie próby czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć mikroskopijne kryształy. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami, zasadami i wszelkimi środkami chemicznymi. Jako siarczek, pautovit może być podatny na utlenianie, zwłaszcza w wilgotnym środowisku, co może prowadzić do jego rozkładu. Należy chronić go przed wilgocią, wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym. ## Przechowywanie Okazy pautovitu muszą być przechowywane w stabilnych warunkach. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelne, zamykane pudełko typu "micromount" z dala od źródeł wilgoci i zanieczyszczeń. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie w zamkniętych gablotach, z dala od bezpośredniego oświetlenia.