Paulscherrerite

Wzór chemiczny: U⁶⁺O₂(OH)₂

Paulscherreryt to bardzo rzadki, wtórny minerał uranu o intensywnej, kanarkowożółtej barwie, występujący w strefach utleniania złóż uranowych.

## Charakterystyka Paulscherreryt jest uwodnionym tlenkiem uranylu, należącym do grupy szepitu. Tworzy mikroskopijne, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, które zazwyczaj występują w postaci ziemistych, proszkowych lub zbitych skupień i nalotów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, kanarkowożółta barwa. Ze względu na swój skład chemiczny, minerał ten jest silnie radioaktywny. ## Właściwości fizyczne Kryształy są niezwykle małe, co utrudnia dokładne określenie właściwości fizycznych. Minerał wykazuje silną, zielonkawożółtą fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo-, jak i krótkofalowym). Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi 6.66 g/cm³. ## Barwy i odmiany Paulscherreryt występuje wyłącznie w kolorze kanarkowożółtym. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 2007 roku przez Joëla Bruggera, Siergieja Krivovicheva, Nicolasa Meissera, Stefana Ansermeta, Thomasa Armbrustera i Petera C. Burnsa. Jego nazwa honoruje Paula Scherrera (1890-1969), szwajcarskiego fizyka, który wniósł znaczący wkład w rozwój krystalografii rentgenowskiej, współtworząc metodę proszkową Debye’a-Scherrera. Zatwierdzenie przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) nastąpiło w 2006 roku (IMA2006-032). ## Zastosowania Paulscherreryt, z uwagi na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów uranowych.

Właściwości

Połysk
Ziemisty
Rysa
canary yellow
Gęstość
6.66
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Paulscherreryt jest rozpoznawany na podstawie intensywnej, kanarkowożółtej barwy, ziemistej lub proszkowej formy występowania oraz silnej radioaktywności. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego silna, zielonkawożółta fluorescencja w świetle UV. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak karnotyt, tyujamunit, uranofan czy szepit. Odróżnienie od szepitu, z którym jest strukturalnie powiązany, jest niemożliwe bez analizy laboratoryjnej. Wiele z tych minerałów ma podobny wygląd i również wykazuje fluorescencję, dlatego identyfikacja wizualna jest co najwyżej orientacyjna. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, tabliczkowe kryształy o wymiarach nieprzekraczających kilku mikrometrów. Występuje głównie w postaci bardzo drobnoziarnistych, ziemistych lub proszkowych nalotów i mas.

Środowisko występowania

## Geneza Paulscherreryt jest wtórnym minerałem uranu, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uraninitu. Tworzy się w wyniku dehydratacji (odwodnienia) metaschoepitu w warunkach niskiej wilgotności względnej. Jest produktem przeobrażeń innych, bardziej uwodnionych tlenków uranylu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. W lokalizacji typowej (Mount Painter, Australia) znaleziono go w towarzystwie iantynitu, uraninitu, metaschoepitu, fourmarierytu, wölsendorfitu i boltwooditu. Występuje także z kwarcem i hematytem. ## Lokalizacje Paulscherreryt jest minerałem ekstremalnie rzadkim. Poza lokalizacją typową w Mount Painter No. 2 w Australii Południowej, jego występowanie potwierdzono jedynie w kilku miejscach na świecie, m.in. w kopalni Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga oraz w kopalni Ruggles w Grafton, New Hampshire, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Ze względu na mikroskopijny charakter kryształów, głównym kryterium oceny jest bogactwo i powierzchnia nalotu na skale macierzystej. Najbardziej cenione są okazy z intensywnie wybarwionymi, grubymi i rozległymi skupieniami paulscherrerytu. Kontrast z ciemną skałą macierzystą (matrycą) również podnosi atrakcyjność wizualną. Obecność dobrze zdefiniowanych (choć wciąż mikroskopijnych) kryształów byłaby wyjątkową cechą, jednak jest to niezwykle rzadkie. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów o znaczeniu kolekcjonerskim jest lokalizacja typowa - Mount Painter w Australii. Okazy z innych potwierdzonych lokalizacji są zazwyczaj materiałem czysto naukowym i praktycznie niedostępne na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów paulscherrerytu generalnie nie należy czyścić. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą bezpowrotnie uszkodzić delikatne, mikroskopijne kryształy lub całe skupienia. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można ostrożnie usunąć kurz za pomocą gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Jako minerał wtórny, jest wrażliwy na zmiany wilgotności i może ulec dehydratacji lub rekrystalizacji. Należy go chronić przed wysoką temperaturą, bezpośrednim światłem słonecznym i wibracjami. Ze względu na silną radioaktywność, należy ograniczyć ekspozycję i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, ołowianych lub wykonanych z grubego plastiku pojemnikach, z dala od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu radiacyjnemu. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony symbolem radioaktywności. Przechowywać w suchym, stabilnym temperaturowo miejscu, niedostępnym dla dzieci i zwierząt.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej