Paulkellerite
Wzór chemiczny: Bi<sup>3+</sup><sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup>O<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)(OH)<sub>2</sub>
Paulkelleryt to bardzo rzadki tlenofosforan bizmutu i żelaza, tworzący skupienia drobnych, tabliczkowych kryształów o szklistym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Jasnozielona
- Gęstość
- 5.55
- Łupliwość
- Doskonała na {001}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty
- Układ krystaliczny
- Monokliniczny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Paulkelleryt jest rozpoznawany na podstawie swojego charakterystycznego wyglądu – drobnych, zielonych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetowe agregaty. Kluczowe jest również jego specyficzne środowisko występowania, czyli strefy utlenienia złóż polimetalicznych bogatych w bizmut. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami fosforanowymi lub arsenianowymi o zielonej barwie, takimi jak mixyt, agardyt czy niektóre odmiany piromorfitu. Ostateczne odróżnienie wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS), ze względu na unikalny skład chemiczny (połączenie bizmutu, żelaza i fosforu). ## Formy kryształów Kryształy są cienkie, tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {001} i wydłużone wzdłuż osi [010]. Zazwyczaj tworzą promieniste lub rozetowe skupienia i agregaty.
Środowisko występowania
## Geneza Paulkelleryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia hydrotermalnych złóż polimetalicznych. Jego formowanie się jest związane z wietrzeniem pierwotnych minerałów bizmutu w obecności roztworów bogatych w fosforany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami bizmutu i fosforanami. W lokalizacji typowej (Schneeberg, Niemcy) znaleziono go w towarzystwie bismutytu, atelestytu, preisingerytu, walentyntu i kwarcu. W kopalni Tsumeb współwystępuje z kwarcem, galeną, tennantytem, pirytem, chalkozynem, beudantytem i anglesytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska występowania tego bardzo rzadkiego minerału to: - Kopalnia "Weißer Hirsch" w Schneeberg, Saksonia, Niemcy (lokalizacja typowa). - Kopalnia Tsumeb w Namibii, znana z wyjątkowych okazów minerałów wtórnych. - Stanowisko w rejonie Jáchymova w Czechach.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy paulkellerytu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Ważny jest intensywny, zielony kolor oraz kontrast z matrycą skalną (najczęściej kwarcem). Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy są oceniane głównie pod powiększeniem. Czystość nie jest kluczowym kryterium, natomiast brak uszkodzeń delikatnych agregatów jest bardzo pożądany. ## Popularne stanowiska Okazy ze Schneebergu (Niemcy) i Tsumeb (Namibia) są najbardziej klasycznymi i poszukiwanymi przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i systematycznych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Z uwagi na niewielkie rozmiary i delikatność kryształów, czyszczenie mechaniczne jest wysoce ryzykowne. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia luźnych pyłów. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych, kwasów oraz gwałtownych zmian temperatury. Kryształy są kruche i łatwo ulegają uszkodzeniu mechanicznemu. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamykanym pudełku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na wibracje i wstrząsy.