Paulgrothite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>9</sub>Fe<sup>3+</sup>O<sub>4</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>4</sub>Cl
Paulgrothite to ekstremalnie rzadki fosforan miedzi i żelaza o ciemnozielonej barwie, odkryty w produktach fumaroli wulkanu Tolbachik w Rosji.
Opis
## Charakterystyka Paulgrothite jest minerałem z grupy aweriewitu, należącym do gromady fosforanów. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub spłaszczone kryształy, które zazwyczaj występują w formie gęstych skupień i nalotów. Jego charakterystyczną cechą jest ciemnozielona do zielonoczarnej barwa. W cienkich odłamkach staje się przeświecający, ukazując intensywnie zielony kolor. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4. Odznacza się szklistym, miejscami nieco tłustym połyskiem. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.20 g/cm³. Minerał nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednolitych barwach, od ciemnej, szmaragdowej zieleni po odcień niemal czarny. Nie wyróżniono jego barwnych ani handlowych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Paula Heinricha Rittera von Grotha (1843–1927), wybitnego niemieckiego mineraloga i krystalografa, profesora Uniwersytetu w Monachium i autora fundamentalnego dzieła "Chemische Krystallographie". Paulgrothite został oficjalnie zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2021 roku (IMA2021-085). Jego odkrycia i opisu dokonał zespół mineralogów pod kierownictwem Igora V. Pekova w 2022 roku na wulkanie Tolbachik.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja paulgrothitu na podstawie cech wizualnych jest bardzo trudna. Kluczowe wskazówki to jego specyficzne środowisko występowania (fumarole wulkaniczne), ciemnozielona barwa, tabliczkowa forma kryształów oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami z Tolbachika. Jest to typowy "minerał mikromount". ## Odróżnianie od podobnych Może być łatwo pomylony z wieloma innymi ciemnozielonymi lub czarnymi minerałami występującymi w tym samym środowisku, takimi jak aweriewit, arsmirandyt, lammerit czy tenoryt. Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS). ## Formy kryształów Tworzy tabliczkowe, heksagonalne kryształy o wielkości nieprzekraczającej 0.2 mm. Kryształy te często zrastają się w gęste, rozetowe agregaty, szczotki krystaliczne oraz skorupowe naloty na powierzchni skały.
Środowisko geologiczne
## Geneza Paulgrothite jest minerałem pochodzenia wulkanicznego, krystalizującym w środowisku wysokotemperaturowych (450–600°C) fumaroli ekshalacyjnych. Powstaje w wyniku reakcji gazów wulkanicznych bogatych w chlor, fosfor i metale z tlenem z atmosfery, w procesie sublimacji na powierzchni porowatej lawy bazaltowej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie wielu innych rzadkich produktów fumaroli. Najczęściej współwystępuje z hematytem, tenorytem, aweriewitem, alarsytem, andradytem, arsmirandytem, johillerytem, lammeritem i nabokoitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania paulgrothitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - fumarola Arsenatnaya, położona na drugim stożku żużlowym Północnego Przełomu Wielkiej Erupcji Szczelinowej wulkanu Tolbachik na Półwyspie Kamczackim w Rosji.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów mikrominerałów, wartość okazu paulgrothitu zależy od kilku czynników. Najważniejsza jest obfitość minerału na matrycy skalnej oraz jakość wykształcenia kryształów – im ostrzejsze i lepiej zdefiniowane, tym okaz jest cenniejszy. Wysoko cenione są również bogate asocjacje z innymi rzadkimi i estetycznymi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Okazy paulgrothitu pochodzą wyłącznie z jednego miejsca na świecie – fumaroli wulkanu Tolbachik na Kamczatce. Jest to klasyczna lokalizacja dla kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i produktach aktywności wulkanicznej.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Jako minerał ekstremalnie rzadki i prawdopodobnie wrażliwy, nie powinien być czyszczony mechanicznie ani chemicznie. Do usuwania kurzu można użyć co najwyżej delikatnego strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Jako chlorek, może być higroskopijny i wrażliwy na wilgoć w powietrzu. Należy chronić go przed gwałtownymi zmianami temperatury i bezpośrednim światłem słonecznym. ## Przechowywanie Okazy paulgrothitu najlepiej przechowywać w szczelnie zamykanych, suchych pojemnikach, np. typu "micromount", które chronią przed wilgocią, kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Zalecane jest przechowywanie w stabilnych warunkach pokojowych.