Pattersonite

Wzór chemiczny: Pb₂+Fe₃+₃(PO₄)₂(OH)₅(H₂O)

Pattersonit to bardzo rzadki uwodniony fosforan ołowiu i żelaza, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o brązowej barwie i szklistym połysku.

## Charakterystyka Pattersonit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan ołowiu i żelaza. Występuje w postaci bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów o heksagonalnym zarysie, które rzadko przekraczają 0,2 mm. Kryształy te często tworzą rozetowe lub sferyczne agregaty. Ze względu na swój rozmiar, jest to minerał dostępny głównie dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów mikrominerałów. ## Właściwości fizyczne Kryształy pattersonitu wykazują szklisty połysk. Są kruche, a ich twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie określone z powodu niewielkich rozmiarów próbek. Minerał jest przeświecający. ## Barwy i odmiany Pattersonit ma charakterystyczną brązową do czerwonawobrązowej barwę. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć dr. Josepha E. Pattersona (ur. 1939), amerykańskiego chemika i kolekcjonera mikrominerałów, który jako pierwszy znalazł ten minerał. Został on zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2000 roku. Miejscem typowym jest kopalnia Foote Lithium Co. w rejonie Kings Mountain w Północnej Karolinie, USA. ## Zastosowania Pattersonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, szczególnie w kręgu zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Barwa: Dark yellow
Połysk: Vitreous
Rysa: very pale yellow
Gęstość: 4.04
Łupliwość: one poor cleavage of unknown orientation
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja pattersonitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga specjalistycznego sprzętu analitycznego, takiego jak spektroskopia dyspersji energii (EDS/EDX) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD), w celu potwierdzenia składu chemicznego i struktury. Wizualnie można go podejrzewać na podstawie brązowej barwy, tabliczkowego pokroju kryształów i współwystępowania z innymi rzadkimi fosforanami w pegmatytach. ## Odróżnianie od podobnych Pattersonit może być mylony z innymi drobnokrystalicznymi, brązowymi fosforanami, takimi jak beraunit, rockbridgeit czy dufrenit. Pewne odróżnienie jest możliwe jedynie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych. Pokrój cienkich, heksagonalnych tabliczek jest cechą charakterystyczną, ale nie unikalną. ## Formy kryształów Minerał tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Kryształy te często łączą się w rozetowe, kuliste lub nieregularne agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Pattersonit jest minerałem wtórnym, który powstaje w złożonych, granitowych pegmatytach. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych lub wietrzenia, które prowadzą do przemian pierwotnych minerałów fosforanowych w obecności roztworów bogatych w żelazo i ołów. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (kopalnia Foote) pattersonit współwystępuje z takimi minerałami jak rockbridgeit, strengit, leucofosfit, montgomeryit, wardyt, kwarc i mikroklin. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania pattersonitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Foote Lithium Co., w dystrykcie Kings Mountain, hrabstwo Cleveland, Karolina Północna, USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów mikrominerałów najbardziej wartościowe są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetowe agregaty. Ważny jest również kontrast z minerałem macierzystym (matrycą) oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny rozmiar, czystość i przezroczystość nie są kluczowymi kryteriami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów pattersonitu jest kopalnia Foote w Karolinie Północnej, USA. Jest to klasyczna lokalizacja dla wielu rzadkich minerałów fosforanowych, a okazy stamtąd są wysoko cenione przez specjalistów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Ze względu na ekstremalną kruchość i niewielki rozmiar kryształów, kontakt z wodą, szczoteczkami czy ultradźwiękami jest wysoce niewskazany i może prowadzić do zniszczenia okazu. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, w tym kwasów i zasad. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i urazy mechaniczne. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie silnych źródeł światła, które mogłyby spowodować zmiany termiczne. ## Przechowywanie Okazy pattersonitu powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount boxes), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja jest możliwa tylko pod mikroskopem.