Pascoite

Wzór chemiczny: Ca₃[V₅+₁₀O₂₈]·₁₇H₂O

Paskoit to rzadki, jaskrawopomarańczowy minerał wanadanowy, tworzący charakterystyczne, naskorupieniowe agregaty na skałach macierzystych.

## Charakterystyka Paskoit jest uwodnionym wanadanem wapnia, znanym ze swojego intensywnego, pomarańczowoczerwonego do żółtopomarańczowego koloru. Zazwyczaj występuje w postaci cienkich naskorupień, nalotów oraz skupień ziemistych lub proszkowych. Rzadziej tworzy niewielkie, wydłużone kryształy o pokroju listewkowym lub igiełkowym, które mogą formować promieniste agregaty. Ze względu na swoją jaskrawą barwę jest łatwo zauważalny na tle skał, na których powstaje. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma połysk matowy, ziemisty, a w przypadku lepiej wykształconych kryształów - szklisty do perłowego. Jest minerałem lekkim, o gęstości około 2.46 g/cm³. Kryształy bywają przezroczyste do przeświecających, natomiast agregaty w formie naskorupień są zazwyczaj nieprzezroczyste. ## Barwy i odmiany Dominującą i w zasadzie jedyną barwą paskoitu jest jaskrawa pomarańczowoczerwona, która może przechodzić w odcienie żółtopomarańczowe. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od prowincji Pasco w Peru, gdzie został on po raz pierwszy znaleziony i opisany. Odkrycia dokonano w kopalni Minas Ragra. Minerał został opisany naukowo przez Williama F. Hillebranda i współpracowników w 1914 roku. ## Zastosowania Paskoit, ze względu na swoją rzadkość, miękkość i niewielkie rozmiary kryształów, nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach wanadu.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Vitreous to Pearly
Rysa: Pale orange-yellow
Gęstość: 2.46
Łupliwość: Perfect on {010}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to Translucent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną paskoitu jest jego intensywny, pomarańczowoczerwony kolor oraz występowanie w formie naskorupień i nalotów. Charakterystyczna jest również jego niska twardość i reakcja na wodę (rozpuszczalność). Rysa ma jaśniejszy, żółtopomarańczowy kolor. ## Odróżnianie od podobnych Minerałami o podobnej barwie i formie występowania są inne wtórne wanadany, takie jak hewettit czy metahewettit. Hewettit ma zazwyczaj bardziej czerwonobrązowy odcień i nieco inne właściwości fizyczne. Ostateczne rozróżnienie tych minerałów często wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Paskoit najczęściej tworzy mikrokrystaliczne naskorupienia i ziemiste naloty. Rzadko spotykane są dobrze wykształcone, drobne kryształy o pokroju listewkowym lub igiełkowym, które mogą grupować się w promieniste lub chaotyczne agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Paskoit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż rud wanadu. Tworzy się w suchym, pustynnym klimacie w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów wanadu, takich jak patronit. Powstaje jako produkt dehydratacji innych uwodnionych wanadanów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami wanadu, takimi jak hewettit, metahewettit, rossit, a także z gipsem i innymi siarczanami. W miejscu typowym (Minas Ragra) towarzyszyły mu siarczki wanadu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko tego minerału to kopalnia Minas Ragra w prowincji Pasco w Peru. Znany jest również z licznych wystąpień w USA, głównie w stanach Utah, Arizona, Kolorado i Nowy Meksyk, gdzie występuje w skałach piaskowcowych zawierających uran i wanad (formacja Morrison).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choćby niewielkimi, kryształami o intensywnej, jaskrawopomarańczowej barwie. Atrakcyjność podnosi bogate pokrycie skały macierzystej oraz kontrast z jasnym tłem. Okazy z klasycznej lokalizacji w Peru (Minas Ragra) są historycznie cenne, jednak obecnie na rynku dominują próbki z USA. ## Popularne stanowiska Na rynku kolekcjonerskim najczęściej spotyka się okazy pochodzące z kopalń uranowo-wanadowych z płaskowyżu Kolorado w USA, szczególnie ze stanu Utah (np. dystrykt San Juan). Okazy z typowej lokalizacji w Peru są rzadkością.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy paskoitu są niezwykle delikatne i wrażliwe na wodę. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. Wszelki pył należy usuwać bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. Należy unikać kontaktu z wodą, która może rozpuścić lub uszkodzić minerał. ## Czego unikać Paskoit jest minerałem rozpuszczalnym w wodzie i kwasach. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wszelkimi cieczami, w tym wodą destylowaną. Minerał jest również bardzo miękki i kruchy, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym, które mogą powodować jego dehydratację i zmianę właściwości. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym, szczelnym pojemniku (np. typu "membrane box" lub w pudełku z pochłaniaczem wilgoci), aby chronić je przed wilgocią z powietrza. Ze względu na kruchość, powinien być przechowywany osobno, z dala od twardszych minerałów.