Parthéite

Wzór chemiczny: Ca₂(Si₄Al₄)O₁₅(OH)₂·4H₂O

Parthéit to rzadki minerał z grupy zeolitów, tworzący delikatne, igiełkowe kryształy o białej barwie, odkryty w Turcji.

## Charakterystyka Parthéit jest uwodnionym glinokrzemianem wapnia należącym do grupy zeolitów. Występuje w postaci delikatnych, włóknistych lub promienistych agregatów, które mogą tworzyć skupienia przypominające filc lub watę. Poszczególne kryształy mają formę wydłużonych igiełek lub listewek, osiągających do kilku centymetrów długości, choć zazwyczaj są znacznie mniejsze. Ze względu na swoją strukturę jest minerałem bardzo kruchym i delikatnym. ## Właściwości fizyczne Kryształy parthéitu charakteryzują się twardością wynoszącą 4 w skali Mohsa. Mają szklisty połysk, a na powierzchniach przełamu może on być perłowy. Są przezroczyste, a ich gęstość to około 2,39 g/cm³. Wykazują doskonałą łupliwość w dwóch kierunkach. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj biały. W świetle przechodzącym staje się bezbarwny. Nie wyróżniono jego barwnych odmian. ## Historia i nazwa Parthéit został opisany po raz pierwszy w 1979 roku przez W. Sarp, J. Deferne, H. Bizouard i B. W. Liebich. Jego nazwa honoruje Erwina Parthé (1919–2006), profesora krystalografii na Uniwersytecie Genewskim, za jego wkład w badania nad strukturą kryształów. Miejscem typowym odkrycia jest wzgórze Belenköysirti w prowincji Burdur w Turcji. ## Zastosowania Parthéit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Szklisty, perłowy
Rysa
Biała
Gęstość
2.39
Łupliwość
doskonała na {100}, {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Parthéit można rozpoznać po jego charakterystycznej formie - tworzy białe, bardzo delikatne, igiełkowe lub włókniste agregaty, często o promienistej budowie. Niska twardość (4 w skali Mohsa) i kruchość są również ważnymi cechami. Występuje w specyficznym środowisku geologicznym, co pomaga w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi zeolitami o pokroju włóknistym, takimi jak natrolit, mezolit czy skolecyt. Odróżnienie wymaga zazwyczaj zaawansowanych metod badawczych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na podobieństwo wizualne i właściwości fizyczne. W porównaniu do wielu innych zeolitów, parthéit jest znacznie rzadszy. ## Formy kryształów Kryształy są silnie wydłużone, igiełkowe lub listewkowe, zgodne z osią krystalograficzną b. Tworzą promieniste, gwiaździste lub włókniste agregaty, a także bezładne, spilśnione skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Parthéit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku procesów hydrotermalnych niskich temperatur. W lokalizacji typowej (Turcja) występuje w ofiolitach, wypełniając spękania w rodingitach - skałach powstałych w wyniku metasomatozy skał gabrowych. Jest produktem przeobrażenia plagioklazów. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla środowiska rodingitów. Najczęściej towarzyszą mu prehnit, augit, thomsonit-(Ca) oraz chloryty. ## Lokalizacje Głównym i najbardziej znanym miejscem występowania parthéitu jest jego lokalizacja typowa: wzgórze Belenköysirti w dystrykcie Yeşilova, w prowincji Burdur w Turcji. Jest to jedyne miejsce, z którego pochodzą dobrze wykształcone, kolekcjonerskie okazy. Minerał ten został również zidentyfikowany w gabrach w masywie ofiolitowym niedaleko Sestri Levante we Włoszech oraz w kompleksie Chenaillet w Alpach Kotyjskich we Francji, jednak okazy z tych miejsc nie dorównują jakością tureckim.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy parthéitu to te, które tworzą dobrze zdefiniowane, promieniste agregaty złożone z długich, nieuszkodzonych igieł. Kontrast z ciemną skałą macierzystą (matrycą) znacząco podnosi atrakcyjność wizualną. Czystość bieli i brak zanieczyszczeń również są istotne. Ze względu na ekstremalną kruchość, okazy bez uszkodzeń są rzadkością i osiągają wyższe ceny. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem wartościowych okazów kolekcjonerskich jest lokalizacja typowa w Turcji (Belenköysirti Hill, Doganbaba). Okazy z tego miejsca są standardem dla tego minerału na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy parthéitu są ekstremalnie delikatne i kruche. Należy unikać czyszczenia mechanicznego. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości, aby usunąć luźny kurz. Kontakt z wodą, zwłaszcza dejonizowaną, może być ryzykowny z uwagi na jego naturę zeolitu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może spowodować utratę wody ze struktury i jego zniszczenie. Należy chronić go przed wstrząsami, uderzeniami i jakimkolwiek naciskiem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnie zamykanych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Nie należy wystawiać go na bezpośrednie działanie światła słonecznego ani w miejscach o zmiennej temperaturze.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej