Parsettensite

Wzór chemiczny: (K,Na,Ca)<sub>7.5</sub>(Mn<sup>2+</sup>,Mg)<sub>49</sub>Si<sub>72</sub>O<sub>168</sub>(OH)<sub>50</sub>·nH<sub>2</sub>O

Parsettensyt to rzadki, brązowy minerał krzemianowy o włóknistej budowie, występujący w złożach manganu w Alpach Szwajcarskich.

## Charakterystyka Parsettensyt jest złożonym krzemianem manganu, potasu, sodu i wapnia, należącym do grupy stilpnomelanu. Tworzy charakterystyczne, promieniste lub splątane agregaty o budowie włóknistej, rzadziej blaszki lub łuski. Jego wygląd jest dość charakterystyczny, często przypomina skupienia azbestu lub wełny mineralnej, z jedwabistym połyskiem na powierzchni włókien. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4. Ma jedwabisty, a na powierzchniach przełamu matowy lub ziemisty połysk. Jest nieprzezroczysty. Gęstość parsettensytu waha się w przedziale 2.61-2.63 g/cm³. ## Barwy i odmiany Parsettensyt występuje w odcieniach brązu - od jasnobrązowego i brązowożółtego do ciemnobrązowego, a nawet brązowoczarnego. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - szczytu Piz da la Parsettens w kantonie Gryzonia w Szwajcarii. Został on opisany po raz pierwszy w 1925 roku przez szwajcarskiego mineraloga Waltera Fredericka Epprechta. ## Zastosowania Parsettensyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Jedwabisty
Rysa
Jasnobrązowa
Gęstość
2.61-2.63
Łupliwość
Doskonała {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Parsettensyt można rozpoznać po jego charakterystycznej, włóknistej lub promienistej formie skupień oraz brązowej barwie i jedwabistym połysku. Jest miękki i często tworzy skupienia przypominające spilśnioną wełnę mineralną. Występowanie w asocjacji z innymi minerałami manganu w skałach metamorficznych jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi włóknistymi minerałami manganu lub żelaza, takimi jak stilpnomelan czy piroksmangit. Stilpnomelan jest zazwyczaj ciemniejszy (prawie czarny) i tworzy bardziej blaszkowe agregaty. Inne krzemiany manganu często mają inne formy krystaliczne lub wyższą twardość. ## Formy kryształów Parsettensyt nie tworzy dobrze wykształconych, pojedynczych kryształów. Występuje w postaci agregatów włóknistych, często promienistych, splątanych lub sferolitycznych. Spotykany jest również w formie skupień blaszkowych, łuskowych lub rozetowych.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał hydrotermalny niskich temperatur, powstający w wyniku metamorfizmu osadowych złóż manganu. Tworzy się w szczelinach i żyłach przecinających skały bogate w mangan, takie jak radiolaryty czy jaspisy. ## Asocjacje mineralne Parsettensyt często współwystępuje z innymi minerałami manganu. Jego typowymi minerałami towarzyszącymi są: braunit, rodochrozyt, piroksmangit, rodonit, egiryn, kwarc oraz baryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska parsettensytu znajdują się w Alpach, w kantonie Gryzonia w Szwajcarii, szczególnie w rejonie Oberhalbstein (np. Falotta, Piz da la Parsettens). Występuje również we Włoszech w dolinie Aosty (kopalnia Praborna) oraz w regionie Liguria. Znany jest także z kilku lokalizacji w Japonii (np. kopalnia Noda-Tamagawa).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze zdefiniowanymi, promienistymi agregatami włókien, wykazujące intensywny, jedwabisty połysk. Kontrast z jasną skałą macierzystą (np. białym kwarcem) znacznie podnosi atrakcyjność wizualną okazu. Duże, nieuszkodzone rozety lub sferolity są rzadkie i poszukiwane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą ze szwajcarskich Alp, z lokalizacji w Gryzonii. Okazy z kopalni Praborna we Włoszech również są cenione w kolekcjach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy parsettensytu są bardzo delikatne i kruche. Należy je czyścić wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Unikać kontaktu z wodą, która może wniknąć w strukturę włóknistą i osłabić agregat. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich środków chemicznych, kwasów i detergentów. Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i uderzenia, które mogą spowodować jego rozpad. Należy chronić go przed wilgocią. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Ze względu na włóknistą budowę, należy unikać bezpośredniego dotykania, aby nie kruszyć i nie roznosić drobnych włókien.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej