Parnauite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>9</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(OH)<sub>10</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>4</sub>·3H<sub>2</sub>O
Parnauit to rzadki, wtórny minerał miedzi i arsenu, tworzący charakterystyczne, rozetowe agregaty drobnych, szmaragdowozielonych kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Barwa
- Pale blue, green, dark green, blue-green, yellow-green
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Light green
- Gęstość
- 3.09
- Łupliwość
- Perfect on {100}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną parnauitu są jego żywozielone, kuliste agregaty o promienistej strukturze, przypominające małe jeżowce lub rozety. Rozpoznanie ułatwia jego występowanie w strefach utleniania złóż miedzi i arsenu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o podobnej barwie i formie skupień, takimi jak tyrolit, brochantyt czy niektóre formy malachitu. Ostateczne odróżnienie często wymaga analizy chemicznej (EDS) lub rentgenowskiej (XRD), ze względu na obecność zarówno siarczanów, jak i arsenianów w jego strukturze. W porównaniu do tyrolitu, parnauit tworzy bardziej trójwymiarowe, kuliste agregaty, a nie płaskie wachlarze. ## Formy kryształów Parnauit tworzy drobne, wydłużone, listewkowe kryształy, które niemal zawsze występują w postaci promienistych, kulistych lub półkulistych agregatów. Rzadziej obserwuje się skupienia wachlarzowate lub igiełkowe.
Środowisko występowania
## Geneza Parnauit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszcowych złóż polimetalicznych, bogatych w miedź i arsen. Tworzy się w wyniku reakcji kwaśnych, bogatych w siarczany wód z minerałami pierwotnymi zawierającymi miedź i arsen, takimi jak chalkopiryt i arsenopiryt, lub w wyniku przemian innych minerałów wtórnych. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami strefy utleniania, takimi jak azuryt, brochantyt, chalkofilolit, cyjanotrichit, olivenit, tyrolit, tenoryt, a także z gipsem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, to kopalnia Majuba Hill w hrabstwie Pershing (Nevada, USA) - miejsce odkrycia, a także kopalnia Clara w Schwarzwaldzie (Niemcy), Cap Garonne (Francja) oraz Tintic District w Utah (USA). Występuje również w wielu innych lokalizacjach na świecie, ale zazwyczaj w znacznie mniejszych ilościach.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, kulistymi agregatami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie, kontrastujące z barwą skały macierzystej. Wysoko oceniane są również bogate grupy krystaliczne pokrywające większą powierzchnię matrycy. Ze względu na niewielkie rozmiary skupień, parnauit jest przede wszystkim obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w mikrominerałach (micromounts). ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z kopalni Majuba Hill w Nevadzie (USA) oraz z kopalni Clara w Niemczech. Dostarczają one wzorcowych, kulistych agregatów o żywej barwie.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy parnauitu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na ekstremalną kruchość i rozpuszczalność w kwasach, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi środkami czyszczącymi. Minerał jest bardzo wrażliwy na wstrząsy i wibracje, które mogą spowodować rozpad delikatnych agregatów. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie ultradźwięków. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach (typu „micromount”), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wibracji.