Parkinsonite
Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>7</sub>Mo<sup>6+</sup>O<sub>9</sub>Cl<sub>2</sub>
Parkinsonit to bardzo rzadki chlorek molibdenianu ołowiu, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy o intensywnie żółtej barwie.
Opis
## Charakterystyka Parkinsonit jest minerałem z grupy molibdenianów, cenionym za swój intensywny, jaskrawożółty lub pomarańczowożółty kolor. Występuje w formie bardzo małych, cienkich, kwadratowych kryształów o tabliczkowym pokroju. Kryształy te rzadko przekraczają 1 mm i często tworzą subparallelne lub rozetowe agregaty na powierzchni skały macierzystej. Cechuje się silnym połyskiem, określanym jako diamentowy lub żywiczny, co w połączeniu z żywą barwą nadaje mu atrakcyjny wygląd mimo niewielkich rozmiarów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa wynoszącą około 3. Jest przy tym bardzo gęsty, a jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej wynosi 7.55 g/cm³. Jest przeświecający i nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Parkinsonit występuje w jednolitych, nasyconych barwach od jaskrawożółtej do pomarańczowożółtej. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje brytyjskiego kolekcjonera minerałów Erica Parkinsona (ur. 1928), który znalazł pierwsze okazy. Parkinsonit został opisany jako nowy gatunek minerału w 1994 roku przez M.D. Welcha, A.J. Criddle'a i A.M. Clarka na podstawie materiału z kamieniołomu Merehead w Anglii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, parkinsonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc pożądanym nabytkiem dla specjalistycznych kolekcji minerałów rzadkich oraz mikrominerałów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi parkinsonitu są jego jaskrawożółta barwa, silny diamentowy połysk oraz forma cienkich, kwadratowych, tabliczkowych kryształów. Kluczowa dla identyfikacji jest również lokalizacja i współwystępowanie z innymi rzadkimi wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak mendipit. ## Odróżnianie od podobnych Parkinsonit bywa mylony z wulfenitem, który również tworzy żółte lub pomarańczowe tabliczkowe kryształy. Wulfenit ma jednak zazwyczaj większe kryształy, nieco inny odcień i krystalizuje w układzie tetragonalnym o innej symetrii. Od mimetynu odróżnia go forma kryształów - mimetyn najczęściej tworzy kryształy sześcioboczne, pryzmatyczne lub beczułkowate. ## Formy kryształów Parkinsonit tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie kwadratowym, z dominującą ścianą {001}. Występują one pojedynczo lub w niewielkich, częściowo nałożonych na siebie grupach i wachlarzowatych agregatach.
Środowisko geologiczne
## Geneza Parkinsonit jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania złóż polimetalicznych, w specyficznych warunkach geochemicznych. Na stanowisku typowym (Merehead Quarry) występuje w pustkach w obrębie manganowych buł osadzonych w hydrotermalnie zmienionych wapieniach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi, wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak mendipit, blixit, hydrocerusyt, cerusyt, a także z kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i najbardziej znanym miejscem występowania parkinsonitu jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Merehead (Torr Works) w Cranmore, Somerset, w Anglii. Jest to stanowisko, z którego pochodzi zdecydowana większość najlepszych okazów na świecie. Notowany był również w śladowych ilościach w Långban w Szwecji.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy parkinsonitu to te, które charakteryzują się bogactwem dobrze wykształconych, ostrych mikrokryształów o intensywnej, nasyconej barwie. Ważna jest również wielkość kryształów - choć zawsze są małe, okazy z kryształami zbliżonymi do 1 mm są wyjątkowo pożądane. Estetyczne rozmieszczenie na niewielkiej matrycy skalnej oraz asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, np. fioletowym mendipitem, znacznie podnoszą wartość kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym komercyjnie znaczącym źródłem okazów kolekcjonerskich parkinsonitu jest kamieniołom Merehead w Somerset w Anglii. Okazy z tej lokalizacji są uważane za światowy standard dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy parkinsonitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej używając miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Kryształy są niezwykle małe i kruche. Należy unikać myjek ultradźwiękowych i agresywnych metod mechanicznych. ## Czego unikać Minerał jest miękki i podatny na zarysowania. Należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Jako chlorek, może reagować z niektórymi kwasami, dlatego należy unikać wszelkich chemikaliów. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania parkinsonitu jest umieszczenie go w specjalistycznym pudełku na mikrominerały (tzw. micromount box). Chroni to delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i kontaktem z innymi okazami.