Pargasyt
Wzór chemiczny: NaCa<sub>2</sub>(Mg<sub>4</sub>Al)(Si<sub>6</sub>Al<sub>2</sub>)O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>
Pargasyt jest minerałem z grupy amfiboli, charakteryzującym się zmienną barwą od jasnobrązowej do ciemnozielonej, występującym w skałach metamorficznych i magmowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5-6
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Pale grey-green to brownish-green.
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- on {110}
- Przełam
- Nierówny do muszlowego
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Pargasyt można rozpoznać po jego charakterystycznym pokroju słupkowym lub tabliczkowym, szklistym połysku oraz zmiennej barwie od brązowej do ciemnozielonej. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego doskonała łupliwość w dwóch kierunkach, tworząca kąty charakterystyczne dla amfiboli. Twardość 5-6 w skali Mohsa również pomaga w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Pargasyt bywa mylony z innymi amfibolami, takimi jak hornblenda. Różnice często są subtelne i wymagają analizy chemicznej lub optycznej. Od piroksenów odróżnia go kąt łupliwości (amfibole mają kąty około 56° i 124°, pirokseny około 87° i 93°). ## Formy kryształów Typowe formy kryształów pargasytu to słupki i tabliczki. Kryształy często są dobrze wykształcone, o przekroju rombowym. Występuje również w postaci agregatów ziarnistych, zbitych lub włóknistych.
Środowisko występowania
## Geneza Pargasyt powstaje głównie w skałach metamorficznych, zwłaszcza w marmurach i skarnach, gdzie jest produktem metamorfizmu kontaktowego lub regionalnego węglanowych skał osadowych z domieszką magnezu i glinu. Może również występować w niektórych skałach magmowych, takich jak syenity i dioryty, oraz w pegmatytach. ## Asocjacje mineralne Pargasyt często współwystępuje z takimi minerałami jak kalcyt, dolomit, diopsyd, granaty (np. grossular), wezuwianit, flogopit, spinel, kwarc i plagioklazy. ## Lokalizacje Znane stanowiska pargasytu obejmują Pargas (Parainen) w Finlandii, gdzie został po raz pierwszy odkryty. Inne ważne lokalizacje to m.in. Tvedalen w Norwegii, okolice Franklin w New Jersey (USA), a także obszary w Kanadzie, Rosji, Birmie i na Madagaskarze.
Rzadkość
Pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy pargasytu to te o dobrze wykształconych, dużych i wyraźnych kryształach, charakteryzujące się intensywną i jednolitą barwą, zwłaszcza ciemnozieloną lub brązową. Przezroczystość i brak widocznych inkluzji również zwiększają wartość kolekcjonerską. Okazy z estetycznymi asocjacjami mineralnymi są również wysoko cenione. ## Ceny rynkowe Ceny rynkowe pargasytu są zróżnicowane i zależą od wielkości, jakości, barwy i rzadkości okazu. Małe, słabo wykształcone kryształy mogą być dostępne za kilkadziesiąt złotych, podczas gdy duże, dobrze wykształcone i estetyczne okazy, zwłaszcza te o rzadkich barwach lub z interesującymi asocjacjami, mogą osiągać ceny od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych. ## Popularne stanowiska Szczególnie cenione okazy pochodzą ze stanowisk takich jak Pargas w Finlandii, Tvedalen w Norwegii oraz z niektórych lokalizacji w USA i Kanadzie, gdzie znajdowane są kryształy o wyjątkowej jakości i wielkości.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy pargasytu można czyścić za pomocą miękkiej szczoteczki i letniej wody. W przypadku silniejszych zabrudzeń można użyć delikatnego mydła, a następnie dokładnie spłukać czystą wodą. Ważne jest, aby po umyciu dokładnie osuszyć minerał, aby zapobiec osadzaniu się kamienia lub powstawaniu zacieków. ## Czego unikać Należy unikać stosowania silnych kwasów i zasad, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Pargasyt jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury, dlatego nie należy narażać go na ekstremalne ciepło ani zimno. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może w niektórych przypadkach prowadzić do niewielkich zmian w odcieniu barwy, choć nie jest to powszechne zjawisko dla tego minerału. ## Przechowywanie Pargasyt najlepiej przechowywać w suchym miejscu, z dala od kurzu i bezpośredniego światła słonecznego. Do przechowywania pojedynczych okazów można używać miękkich woreczków lub wyściełanych pudełek, aby zapobiec zarysowaniom. Większe okazy mogą być eksponowane na otwartych półkach, pod warunkiem regularnego czyszczenia z kurzu.