Paravauxite

Wzór chemiczny: Fe²⁺Al₂(PO₄)₂(OH)₂·8H₂O

Parawoksyt to rzadki, uwodniony fosforan żelaza i glinu, tworzący charakterystyczne, bezbarwne lub zielonkawe, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Parawoksyt jest rzadkim minerałem z grupy fosforanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony fosforan żelaza i glinu. Występuje w postaci dobrze wykształconych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, często zebranych w promieniste lub wachlarzowate agregaty. Kryształy są zazwyczaj niewielkie, rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Charakterystyczną cechą jest ich szklisty połysk i przezroczystość. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości 3 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk, a na powierzchniach łupliwości może być perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość parawoksytu wynosi około 2.39 g/cm³. ## Barwy i odmiany Parawoksyt jest najczęściej bezbarwny lub ma delikatne odcienie zieleni, bieli lub żółci. Jego barwa jest zazwyczaj blada i subtelna. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1922 roku przez Samuela Gordona na podstawie okazów znalezionych w kopalni Llallagua w Boliwii. Nazwa "parawoksyt" nawiązuje do jego podobieństwa chemicznego i strukturalnego do woksytu (ang. vauxite), z greckim przedrostkiem "para" oznaczającym "blisko" lub "obok". ## Zastosowania Parawoksyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jest ceniony przez kolekcjonerów rzadkich minerałów, zwłaszcza za dobrze wykształcone kryształy z typowej lokalizacji w Boliwii.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Barwa
Pale greenish white to colorless; colorless in transmitted light. also gray-white or Light brown.
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.36
Łupliwość
on {010}, perfect.
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Parawoksyt można rozpoznać po jego charakterystycznych, tabliczkowych kryształach, często tworzących promieniste agregaty. Kluczowe cechy to szklisty połysk, niska twardość oraz występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi fosforanami w żyłach hydrotermalnych. ## Odróżnianie od podobnych Parawoksyt jest bardzo podobny do woksytu i metawoksytu, z którymi często współwystępuje. Odróżnienie tych minerałów bez zaawansowanych metod analitycznych (jak np. dyfrakcja rentgenowska) jest praktycznie niemożliwe. Od kwarcu odróżnia go znacznie niższa twardość. Od innych podobnych wizualnie fosforanów, jak wavellit, różni się formą kryształów - wavellit tworzy kuliste agregaty, a parawoksyt spłaszczone, tabliczkowe kryształy. ## Formy kryształów Kryształy parawoksytu są tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z jedną z osi krystalograficznych, lub krótkopryzmatyczne. Często występują w postaci wachlarzowatych, promienistych lub niemal sferycznych agregatów, a także jako rozety na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Parawoksyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż kruszców w wyniku procesów hydrotermalnych. Tworzy się w żyłach przecinających skały osadowe, takie jak piaskowce, lub w pegmatytach fosforanowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje z innymi fosforanami, zwłaszcza z woksytem, metawoksytem i wawellitem. Często towarzyszą mu również kwarc, piryt, kasytryt oraz inne minerały kruszcowe. ## Lokalizacje Najważniejszym i najbardziej znanym na świecie miejscem występowania parawoksytu, skąd pochodzą najlepsze okazy, jest kopalnia Siglo XX w Llallagua, w departamencie Potosí w Boliwii. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału. Występowanie odnotowano również w kopalni Willard w hrabstwie Pershing, w stanie Nevada (USA).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy parawoksytu charakteryzują się ostrymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami, tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty. Ważny jest brak uszkodzeń oraz atrakcyjne umiejscowienie na niewielkiej matrycy skalnej. Okazy o wyraźnej, choćby bladej, zielonkawej barwie są zazwyczaj bardziej pożądane niż bezbarwne. Wielkość kryształów również ma znaczenie, chociaż nawet niewielkie, ale perfekcyjnie uformowane grupy są wysoko cenione. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z historycznej lokalizacji w Llallagua w Boliwii. Minerały z tego miejsca są uważane za światowy standard dla parawoksytu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy parawoksytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, zaleca się użycie wyłącznie wody destylowanej i bardzo delikatne osuszenie sprężonym powietrzem lub pozostawienie do samoistnego wyschnięcia. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Parawoksyt jest minerałem wrażliwym na chemikalia, zwłaszcza kwasy, które mogą go uszkodzić. Jest również stosunkowo miękki i kruchy, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na silne światło słoneczne, chociaż nie jest znany z blaknięcia. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy parawoksytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć kontaktu z twardszymi minerałami. Powinny być chronione przed kurzem i wilgocią. Ze względu na swoją kruchość, nie nadaje się do montowania w biżuterii ani do częstego dotykania.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej