Parauranophane

Wzór chemiczny: Ca(U⁶⁺O₂)₂(SiO₃OH)₂(H₂O)₄·H₂O

Parauranofan to uwodniony krzemian uranylu i wapnia, tworzący charakterystyczne, igiełkowe kryształy o intensywnie żółtej barwie.

## Charakterystyka Parauranofan jest minerałem wtórnym z grupy uranofanu, należącym do krzemianów. Występuje w strefach utleniania złóż rud uranu. Tworzy charakterystyczne skupienia w formie promienistych lub splątanych agregatów, a także naskorupień i nalotów. Dobrze wykształcone kryształy mają postać drobnych, wydłużonych igiełek lub listewek, często zebranych w wachlarzowate lub gwiaździste struktury. Ze względu na zawartość uranu jest minerałem silnie radioaktywnym. ## Właściwości fizyczne Kryształy parauranofanu są kruche i delikatne. Twardość w skali Mohsa wynosi 2.5-3. Połysk jest zazwyczaj szklisty, na niektórych powierzchniach może być woskowy. Minerał jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Parauranofan najczęściej przybiera barwy od żółtej i żółtozielonej do żółtobrązowej. Intensywność i odcień zależą od konkretnego składu chemicznego i domieszek. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian handlowych ani barwnych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego podobieństwa strukturalnego i chemicznego do uranofanu, z przedrostkiem "para-" wskazującym na odmienną strukturę krystaliczną (polimorfizm). Został opisany po raz pierwszy w 1935 roku. Jako lokalizację typową (miejsce pierwszego znalezienia) wskazano Jáchymov w Czechach. ## Zastosowania Parauranofan, podobnie jak inne wtórne minerały uranu, ma znaczenie głównie naukowe i kolekcjonerskie. Jest wskaźnikiem obecności pierwotnych złóż uranowych. Ze względu na swoją radioaktywność i kruchość nie ma praktycznego zastosowania przemysłowego.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5-3
Połysk: Szklisty, Woskowy
Gęstość: 0
Przezroczystość: Przezroczysty, Prześwitujący
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi parauranofanu są jego intensywnie żółta lub żółtozielona barwa, igiełkowa forma kryształów oraz występowanie w formie promienistych agregatów lub naskorupień. Minerał wykazuje silną, zieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Najważniejszą cechą jest jego wysoka radioaktywność, łatwo mierzalna za pomocą licznika Geigera. ## Odróżnianie od podobnych Parauranofan jest trudny do odróżnienia od uranofanu bez zaawansowanych badań (np. rentgenografii proszkowej, XRD), ponieważ oba minerały mają niemal identyczny wygląd i właściwości fizyczne. Uranofan krystalizuje w układzie jednoskośnym, ale często tworzy te same igiełkowe agregaty. Inne wtórne minerały uranu, jak autunit czy torbernit, zwykle tworzą kryształy tabliczkowe, a nie igiełkowe. ## Formy kryształów Parauranofan tworzy wydłużone, igiełkowe lub listewkowe kryształy, które rzadko występują pojedynczo. Najczęściej formuje promieniste, gwiaździste lub chaotycznie splątane agregaty. Powszechnie spotykany jest również w postaci gęstych, filcowatych skupień, naskorupień i nalotów na skałach macierzystych.

Środowisko występowania

## Geneza Parauranofan jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach wietrzenia (utleniania) złóż rud uranu, głównie uraninitu. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w krzemionkę na pierwotne minerały uranowe w środowisku zasobnym w tlen. Jest produktem stosunkowo niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych lub wietrzenia powierzchniowego. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. Do jego najczęstszych asocjacji należą uranofan, uraninit (jako minerał pierwotny), gips, kalcyt, a także inne krzemiany i tlenki uranylu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska parauranofanu znajdują się w Czechach (Jáchymov) i Niemczech. Znaczące okazy pochodzą również z kopalni uranu w rejonie Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. Występuje także w wielu złożach uranu w Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza w stanach Utah, Arizona i Nowy Meksyk.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, długimi i ostrymi igiełkami, tworzące estetyczne, promieniste lub gwiaździste agregaty. Ważny jest intensywny, czysty kolor bez brązowych nalotów. Kontrast z ciemną skałą macierzystą (matrycą) znacząco podnosi atrakcyjność wizualną i wartość okazu. Duże, nieuszkodzone skupienia są rzadkie i poszukiwane. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające wysokiej jakości okazów uważa się historyczne lokalizacje w Jáchymovie (Czechy). Bardzo cenione są również okazy z kopalni Musonoi i Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga, często charakteryzujące się wyjątkowo estetycznymi formami krystalicznymi.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy parauranofanu są niezwykle delikatne i kruche. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usunięcie luźnych zanieczyszczeń za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wstrząsy i nacisk - igiełkowe kryształy łatwo ulegają zniszczeniu. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi środkami chemicznymi. Jako minerał uwodniony, może ulec zmianom w warunkach niskiej wilgotności lub podwyższonej temperatury. Ze względu na radioaktywność, należy ograniczyć ekspozycję i unikać wdychania pyłu. ## Przechowywanie Parauranofan wymaga przechowywania w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wibracji i bezpośredniego światła słonecznego. Najbezpieczniejszym sposobem jest umieszczenie okazu w zamykanym, wyściełanym pudełku typu "membrane box" lub w klaserze z dala od innych, twardszych minerałów. Ze względu na radioaktywność, okazy powinny być przechowywane w miejscu z dobrą wentylacją, niedostępnym dla dzieci i zwierząt.