Paraumbite

Wzór chemiczny: K<sub>3</sub>Zr<sup>4+</sup><sub>2</sub>H(Si<sub>3</sub>O<sub>9</sub>)<sub>2</sub>·3H<sub>2</sub>O

Paraumbit to bardzo rzadki krzemian cyrkonu, występujący w postaci drobnych, bezbarwnych do białych kryształów w pegmatytach.

## Charakterystyka Paraumbit jest bardzo rzadkim, uwodnionym krzemianem potasu i cyrkonu. Tworzy bardzo małe, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy, zazwyczaj nieprzekraczające 1 mm długości. Najczęściej występuje w postaci pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów lub niewielkich skupień. Jest bezbarwny do białego i przezroczysty, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa. Jego gęstość wynosi około 3,03 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Paraumbit jest zazwyczaj bezbarwny, rzadziej przybiera barwę białą. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa "paraumbit" nawiązuje do jego podobieństwa strukturalnego i chemicznego do umbitu, z przedrostkiem "para-" wskazującym na polimorfizm. Został opisany po raz pierwszy w 1983 roku przez A.P. Chomiakowa, A.A. Woronkowa, W.W. Iljuchina, J.A. Piatenkę i T.A. Kurową na podstawie materiału z masywu Chibiny w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, paraumbit nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.03
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja paraumbitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego mikroskopijny rozmiar i podobieństwo do wielu innych rzadkich krzemianów. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). Wstępną wskazówką może być jego występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (pegmatyty agpaitowe) w asocjacji z innymi rzadkimi minerałami cyrkonu. ## Odróżnianie od podobnych Paraumbit jest polimorfem umbitu i kostylewitu, od których jest nieodróżnialny wizualnie. Można go również pomylić z innymi bezbarwnymi mikrominerałami występującymi w Chibinach, takimi jak gaidonnayit, catapleiit czy elpidyt. Różnice można stwierdzić jedynie za pomocą analizy krystalograficznej. ## Formy kryształów Paraumbit krystalizuje w układzie rombowym. Tworzy drobne, pryzmatyczne kryształy, często o pokroju tabliczkowym, wydłużone wzdłuż jednej osi. Kryształy są zazwyczaj dobrze wykształcone, o gładkich i lśniących ścianach.

Środowisko występowania

## Geneza Paraumbit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, związanym z pegmatytami w obrębie alkalicznych masywów nefelinowo-syenitowych (tzw. pegmatyty agpaitowe). Powstaje w późnych stadiach krystalizacji, w pustkach i szczelinach, w wyniku działalności roztworów bogatych w potas, cyrkon i krzemionkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami charakterystycznymi dla pegmatytów Chibin. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą umbit, kostylewit, eudialit, lorenzenit, catapleiit, egiryn, mikroklin, nefelin, natrolit i analcym. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone i dobrze udokumentowane miejsce występowania paraumbitu na świecie to jego lokalizacja typowa w Rosji - masyw Chibiny na Półwyspie Kolskim, a konkretnie w kopalniach Koaszwa i Oktiabrskij oraz na górze Ewesłogczorr.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu paraumbitu ocenia się przede wszystkim na podstawie wielkości i doskonałości wykształcenia kryształów. Najbardziej cenione są ostre, przezroczyste, dobrze uformowane kryształy, wyraźnie odcinające się od skały macierzystej. Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, kluczowa jest również estetyka całej matrycy i bogactwo minerałów towarzyszących. Okazy z kilkoma dobrze wykształconymi kryształami są znacznie bardziej pożądane niż pojedyncze, izolowane kryształki. ## Popularne stanowiska Wszystkie okazy kolekcjonerskie paraumbitu pochodzą z jednego miejsca na świecie: alkalicznego masywu Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. Najlepsze materiały dostarczyły tamtejsze kopalnie apatytu i nefelinu, takie jak Koaszwa.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy paraumbitu, ze względu na ich mikroskopijny rozmiar i delikatność, należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Najbezpieczniej jest używać sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usuwania kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, można użyć wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka (np. do akwareli), unikając jakiegokolwiek nacisku mechanicznego. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na ultradźwięki, które mogą go uszkodzić. Nie należy go podgrzewać ani narażać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania paraumbitu jest umieszczenie go w specjalistycznym pudełku na mikrominerały (tzw. "micromount box"), które chroni go przed kurzem, wstrząsami i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy go przechowywać w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej