Paratooite-(La)

Wzór chemiczny: (La<sup>3+</sup>,Ca,Na,Sr)<sub>6</sub>Cu<sup>2+</sup>(CO<sub>3</sub>)<sub>8</sub>

Paratooit-(La) to ekstremalnie rzadki minerał węglanowy z grupy pierwiastków ziem rzadkich, tworzący mikroskopijne, błękitne agregaty.

## Charakterystyka Paratooit-(La) jest rzadkim węglanem miedzi i pierwiastków ziem rzadkich, w którym dominuje lantan. Tworzy bardzo małe, kuliste agregaty lub rozetki, zbudowane z cienkich, często zakrzywionych, sześciobocznych płytek. Wielkość pojedynczych agregatów zazwyczaj nie przekracza 0,2 mm, co czyni go minerałem dostępnym głównie dla kolekcjonerów mikrominerałów. Jego charakterystyczną cechą jest delikatna, jasnoniebieska barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przeświecający. Z powodu mikroskopijnej wielkości kryształów, jego twardość nie została określona. Gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej wynosi około 4,01 g/cm³. ## Barwy i odmiany Paratooit-(La) występuje w jednolitym, jasnoniebieskim lub błękitnym kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia – kopalni miedzi Paratoo w Południowej Australii. Został on oficjalnie opisany jako nowy gatunek minerału w 2011 roku przez Petera Elliotta, Geralda Giestera, Uwe Kolitscha i Kim Tait. Człon "-(La)" w nazwie (tzw. modyfikator Levinsona) wskazuje na dominację lantanu wśród pierwiastków ziem rzadkich w jego składzie chemicznym. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, paratooit-(La) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
Pale blue
Gęstość
4.01
Łupliwość
None
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja paratooitu-(La) jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy chemicznej (np. EDS) w celu potwierdzenia obecności lantanu i miedzi oraz dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) do weryfikacji struktury krystalicznej. Wstępną wskazówką może być jego unikalna forma – mikroskopijne, błękitne rozetki – oraz współwystępowanie z innymi minerałami miedzi w miejscu znalezienia. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi jasnoniebieskimi, wtórnymi minerałami miedzi. Ostateczne odróżnienie od podobnych, rzadkich węglanów (np. z grupy bastnäsytu czy ankylitu) wymaga specjalistycznej analizy instrumentalnej. ## Formy kryształów Tworzy agregaty i rozetki o średnicy do 0,2 mm, złożone z bardzo cienkich, sześciobocznych, tabularnych kryształów, które często są lekko wygięte.

Środowisko występowania

## Geneza Paratooit-(La) jest minerałem wtórnym, który tworzy się w strefie utleniania (wietrzenia) złóż miedzi. Powstaje w wyniku reakcji roztworów bogatych w miedź i pierwiastki ziem rzadkich z węglanami obecnymi w skale macierzystej. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym paratooit-(La) występuje w towarzystwie malachitu, kwarcu oraz innego, niezidentyfikowanego wówczas węglanu wapnia i lantanu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tego minerału na świecie jest jego lokalizacja typowa – kopalnia Paratoo, w hrabstwie Yancowinna, w Australii Południowej.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkiego mikrominerału, głównym kryterium wartości jest jakość i bogactwo okazu. Najbardziej cenione są próbki z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi rozetkami paratooitu-(La), najlepiej w kontrastowym zestawieniu z minerałami towarzyszącymi. Ze względu na mikroskopijny charakter, kluczowa jest estetyka całego okazu widzianego pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Paratoo w Australii Południowej. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie trudny do zdobycia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy paratooitu-(La) są niezwykle małe i delikatne. Absolutnie odradza się czyszczenie mechaniczne (szczoteczki) lub chemiczne. Wszelkie próby czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć mikroskopijne kryształy. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu, można użyć delikatnego strumienia powietrza z gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Jako węglan, minerał ten jest wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego gwałtowny rozkład. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, myjkami ultradźwiękowymi oraz gwałtownymi zmianami temperatury. Okazów nie należy wystawiać na bezpośrednie działanie światła słonecznego. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy zapewnić stabilne warunki otoczenia.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej