Paratacamite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>(Cu<sup>2+</sup>,Zn<sup>2+</sup>)Cl<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>

Paratakamit to rzadki minerał wtórny z grupy halogenków, ceniony przez kolekcjonerów za intensywnie zielone, mikrokrystaliczne skupienia.

## Charakterystyka Paratakamit jest minerałem miedzi, należącym do grupy halogenków. Jego nazwa nawiązuje do bliskiego podobieństwa do atakamitu, z którym tworzy polimorficzną parę. Zazwyczaj występuje w postaci mikroskopijnych, pseudoromboedrycznych lub pseudoheksagonalnych kryształów, które tworzą druzy, skorupy i naloty. Rzadziej spotyka się go w formie skupień ziarnistych lub masywnych. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy są najczęściej obserwowane pod powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Kryształy paratakamitu charakteryzują się szklistym połyskiem. Minerał ten jest przezroczysty do przeświecającego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 3-3.5, a gęstość waha się od 3.74 do 3.77 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Paratakamit przybiera barwy od jasnozielonej, przez szmaragdowozieloną, po niemal czarnozieloną. Jego barwa jest bezpośrednio związana z obecnością miedzi w składzie chemicznym. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian, choć jego skład chemiczny może wykazywać domieszki cynku, który zastępuje część jonów miedzi. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1906 roku przez George'a Fredericka Herberta Smitha. Nazwa "paratakamit" pochodzi od greckiego słowa "para" (παρά), oznaczającego "obok" lub "blisko", oraz nazwy minerału "atakamit", co podkreśla jego bliskie podobieństwo strukturalne i chemiczne do atakamitu. Miejscem typowym (type locality) jest kopalnia Botallack w Kornwalii, w Wielkiej Brytanii. ## Zastosowania Paratakamit nie ma znaczenia przemysłowego. Jest natomiast minerałem poszukiwanym i cenionym przez kolekcjonerów ze względu na intensywną barwę, atrakcyjne formy skupień oraz rzadkość występowania dobrze wykształconych okazów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-3.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Zielona
Gęstość
3.74-3.77
Łupliwość
Doskonała na {1011}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Paratakamit najłatwiej rozpoznać po jego intensywnie zielonej barwie, szklistym połysku oraz występowaniu w formie drobnych, błyszczących kryształów tworzących naloty i skorupy. Charakterystyczna jest również jego geneza - występuje w strefach utleniania złóż miedzi, często w suchym, pustynnym klimacie. ## Odróżnianie od podobnych Paratakamit jest niezwykle trudny do odróżnienia od atakamitu bez zaawansowanych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej, XRD). Wizualnie oba minerały są niemal identyczne. Można go również pomylić z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak malachit, brochantyt czy pseudomalachit. Malachit reaguje z kwasem solnym (burzy się), czego paratakamit nie robi. Brochantyt często tworzy igiełkowe kryształy, podczas gdy paratakamit ma tendencję do tworzenia kryształów pseudoromboedrycznych. ## Formy kryształów Kryształy paratakamitu są zazwyczaj bardzo małe, rzadko przekraczają 1 mm. Przybierają formę pseudoromboedrów lub pseudoheksagonalnych tabliczek. Najczęściej tworzą skupienia w postaci druz, nalotów, skorup, a także agregatów ziarnistych i masywnych.

Środowisko występowania

## Geneza Paratakamit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców miedzi. Tworzy się w warunkach suchych i zasolonych, dlatego często spotykany jest na obszarach pustynnych. Może również powstawać jako produkt ekshalacji wulkanicznych lub w wyniku działania słonej wody morskiej na odpady hutnicze zawierające miedź. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi. Do jego najczęstszych asocjacji należą atakamit, brochantyt, malachit, chryzokola, kupryt, a także anglesyt, cerusyt, gips i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska paratakamitu na świecie to pustynia Atakama w Chile (m.in. kopalnie Chuquicamata, La Farola), skąd pochodzą jedne z najlepszych okazów. Inne znaczące lokalizacje to kopalnie w regionie Laurion w Grecji, kopalnia Botallack w Kornwalii (Wielka Brytania), Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia) oraz złoża w Arizonie (USA).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, błyszczącymi kryształami o intensywnej, szmaragdowozielonej barwie. Wysoko oceniane są druzy pokrywające matrycę skalną, zwłaszcza te o dużym kontraście barwnym. Ważna jest również wielkość kryształów - okazy z widocznymi gołym okiem, ostrymi kryształami są znacznie rzadsze i droższe. Estetyczne rozmieszczenie na skale macierzystej oraz brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najsłynniejsze okazy kolekcjonerskie paratakamitu pochodzą z kopalń na pustyni Atakama w Chile, zwłaszcza z kopalni La Farola w regionie Copiapó. Wysokiej jakości mikrokryształy znane są również z greckiego Laurion oraz z kopalń w Australii (Broken Hill).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy paratakamitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Paratakamit jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić lub całkowicie rozpuścić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i środkami czyszczącymi. Minerał jest stosunkowo miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem i uderzeniami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na nagłe zmiany temperatury. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy paratakamitu najlepiej przechowywać w osobnych, zamykanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Warto chronić je przed kurzem i wilgocią. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej