parasymplezyt

Wzór chemiczny: Fe²⁺₃(AsO₄)₂ · 8H₂O

Uwodniony arsenian żelaza(II), tworzący charakterystyczne, wachlarzowate skupiska zielonych lub niebieskozielonych, igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Parasymplezyt jest minerałem z grupy wivianitu, chemicznie uwodnionym arsenianem żelaza(II). Jego najbardziej typową formą występowania są agregaty promieniście rozchodzących się kryształów, które tworzą wachlarzowate, kuliste lub gwiaździste skupiska. Poszczególne kryształy mają postać wydłużonych, spłaszczonych listewek lub igieł. Minerał ten jest ceniony za swój atrakcyjny, żywy kolor, który przyciąga uwagę kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Parasymplezyt jest bardzo miękkim minerałem, o twardości zaledwie 2 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest stosunkowo lekki, z gęstością około 3,01 g/cm³. Kryształy bywają przezroczyste do przeświecających, a ich połysk jest najczęściej szklisty, niekiedy perłowy na płaszczyznach łupliwości. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w różnych odcieniach zieleni i błękitu. Najczęściej spotykane są barwy od szmaragdowozielonej, przez niebieskozieloną, po żółtozieloną. Niektóre okazy mogą z czasem ciemnieć pod wpływem światła lub procesów utleniania, podobnie jak inne minerały z jego grupy. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa parasymplezyt pochodzi od greckiego słowa *para* (παρά), oznaczającego "blisko" lub "obok", oraz nazwy minerału symplezytu. Nawiązuje ona do faktu, że oba minerały mają ten sam skład chemiczny (są polimorfami), ale różnią się strukturą krystaliczną. Parasymplezyt krystalizuje w układzie jednoskośnym, podczas gdy symplezyt w trójskośnym. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielką twardość i toksyczny skład chemiczny (zawartość arsenu), parasymplezyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Barwa
Light green to leek green, may be greenish black, also deep blue
Połysk
Vitreous
Rysa
Blue white
Gęstość
3.01
Łupliwość
{1<mi>1</mi>0}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną parasymplezytu jest jego charakterystyczny pokrój w formie promienistych, wachlarzowatych agregatów o zielonej lub niebieskozielonej barwie. Bardzo niska twardość (2 w skali Mohsa) oraz niebieskobiała rysa są również ważnymi wskaźnikami. Występowanie w towarzystwie innych wtórnych minerałów arsenowych w strefach utleniania jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych - **Symplezyt**: Jest niezwykle podobny i często niemożliwy do odróżnienia bez zaawansowanych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej). Główna różnica leży w układzie krystalograficznym (symplezyt jest trójskośny, parasymplezyt jednoskośny). - **Wiwianit**: To fosforan, a nie arsenian. Często ma bardziej niebieską barwę i intensywniej ciemnieje pod wpływem światła, stając się niemal czarny. Testy chemiczne na obecność arsenu lub fosforu pozwalają je rozróżnić. - **Annabergit**: To arsenian niklu, który zazwyczaj ma jaskrawszy, jabłkowozielony odcień. ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone w formie listewek lub igieł, często spłaszczone. Prawie zawsze występują w charakterystycznych agregatach promienistych, wachlarzowatych, gwiaździstych lub sferolitycznych. Rzadziej tworzy naskorupienia i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Parasymplezyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) kruszcowych złóż hydrotermalnych. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów zawierających arsen i żelazo, takich jak arsenopiryt czy löllingit. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami, z których powstaje (arsenopiryt, löllingit), a także z innymi wtórnymi arsenianami, jak skorodyt, farmakosyderyt, a przede wszystkim z jego polimorfem – symplezytem. Towarzyszyć mu mogą również kwarc, piryt i inne siarczki. ## Lokalizacje Do najważniejszych i klasycznych lokalizacji, z których pochodzą znane okazy parasymplezytu, należą historyczne złoża w Saksonii w Niemczech (np. Oelsnitz, Schneeberg). Znakomite okazy znajdowano także w kopalni Kiura w prefekturze Oita w Japonii. Inne znane wystąpienia to m.in. Laurion w Grecji, Bou Azzer w Maroku oraz niektóre stanowiska w Stanach Zjednoczonych.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy parasymplezytu to te, które prezentują dobrze wykształcone, duże i wyraźne agregaty promieniste na kontrastującym podłożu skalnym (matrycy). Intensywna, żywa barwa niebieskozielona lub szmaragdowa znacząco podnosi wartość. Ważna jest również przezroczystość kryształów oraz brak uszkodzeń mechanicznych. Okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Za najbardziej pożądane przez kolekcjonerów uchodzą okazy z kopalni Kiura w Japonii, które słyną z doskonałej formy i koloru. Dużą wartość historyczną i estetyczną mają również próbki z klasycznych niemieckich stanowisk w Saksonii, takich jak Schneeberg czy Oelsnitz.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Parasymplezyt jest niezwykle miękki i delikatny. Należy czyścić go bardzo ostrożnie, wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego skład chemiczny, kontakt z wodą jest niewskazany. Myjki ultradźwiękowe są absolutnie zabronione. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do utraty wody z jego struktury i zniszczenia okazu. Długotrwała ekspozycja na intensywne światło, zwłaszcza słoneczne, może powodować blaknięcie lub ciemnienie koloru. Jako arsenian, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z minerałem. ## Przechowywanie Okazy parasymplezytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, zaciemnionych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed światłem, kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, należy unikać umieszczania go w miejscach narażonych na wibracje lub wstrząsy.

Źródła

Czytaj więcej