Pararsenolamprite

Wzór chemiczny: As

Pararsenolampryt to rzadka, rombowa forma polimorficzna arsenu, tworząca blaszki o metalicznym połysku, które szybko ciemnieją na powietrzu.

## Charakterystyka Pararsenolampryt jest jedną z naturalnych, krystalicznych form arsenu (As), należącą do pierwiastków rodzimych. Stanowi rombowy polimorf arsenu, co oznacza, że ma ten sam skład chemiczny co arsen rodzimy (trygonalny) i arsenolampryt (inna odmiana rombowa), ale różni się od nich budową wewnętrzną. Tworzy charakterystyczne, blaszkowate lub łuseczkowate agregaty, często o budowie promienistej lub sferolitycznej. Na świeżej powierzchni ma cynowobiałą barwę i silny, metaliczny połysk. Jego cechą szczególną jest szybkie utlenianie się na powietrzu, w wyniku czego pokrywa się ciemnoszarym lub czarnym nalotem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2. Jest kruchy i posiada doskonałą, jednokierunkową łupliwość, która odpowiada za jego blaszkowy wygląd. Gęstość wynosi około 5,88 g/cm³, jest więc minerałem ciężkim. Jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Pararsenolampryt nie tworzy odmian barwnych. Jego jedyną, charakterystyczną barwą jest cynowobiała na świeżym przełamie. Barwa ta jest jednak nietrwała i szybko przechodzi w ciemnoszarą lub czarną w wyniku kontaktu z tlenem z powietrza. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego bliskiego związku z arsenolamprytem i pochodzi od greckiego słowa *para* (παρά), oznaczającego "obok" lub "blisko". Został opisany jako odrębny minerał w 1957 roku przez Paula Ramdohra. Jako miejsce typowe (locus typicus) wskazano kopalnię Palmbaum w Gehringswalde, w rejonie Marienberg w Saksonii (Niemcy). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość oraz toksyczność, pararsenolampryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc poszukiwanym przez specjalistów gromadzących minerały systematyczne lub pierwiastki rodzime.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
5.88
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne pararsenolamprytu to jego cynowobiała barwa na świeżej powierzchni, silny metaliczny połysk, doskonała łupliwość prowadząca do powstawania blaszkowatych lub łuskowych agregatów oraz szybkie ciemnienie na powietrzu. Jego duża gęstość jest również pomocna w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych - **Arsen rodzimy:** Krystalizuje w układzie trygonalnym i częściej tworzy skupienia skorupowe, nerkowate lub ziarniste. Rzadziej wykazuje tak doskonałą łupliwość. - **Arsenolampryt:** Jest innym polimorfem rombowym arsenu. Wizualne odróżnienie tych dwóch minerałów jest niemożliwe i wymaga specjalistycznych badań, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). - **Antymon rodzimy i stibarsen:** Są wizualnie bardzo podobne. Pewne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej w celu stwierdzenia obecności lub braku antymonu. - **Grafit:** Jest znacznie lżejszy, bardziej miękki (twardość 1-2), ma tłusty dotyk i pozostawia ciemną smugę na papierze. - **Molibdenit:** Jest giętki (elastyczny), podczas gdy pararsenolampryt jest kruchy. Rysa molibdenitu jest szarozielonkawa. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie. Pararsenolampryt występuje niemal wyłącznie w formie agregatów złożonych z cienkich blaszek lub łusek, które często układają się w struktury promieniste, wachlarzowate lub sferolityczne.

Środowisko występowania

## Geneza Pararsenolampryt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Tworzy się w stosunkowo niskich temperaturach w żyłach kruszcowych, bogatych w arsen, często w paragenezie z innymi minerałami arsenu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z arsenem rodzimym, arsenolamprytem, realgarem, aurypigmentem, a także z löllingitem, bizmutem rodzimym, galeną i sfalerytem. ## Lokalizacje Do najważniejszych i klasycznych lokalizacji pararsenolamprytu należą: - **Niemcy:** Kopalnia Palmbaum w Marienbergu oraz rejon St. Andreasberg w górach Harz. - **Czechy:** Jáchymov (St. Joachimsthal). - **Japonia:** Kopalnia Akatani w prefekturze Fukui, znana z dobrze wykształconych, promienistych agregatów. - **USA:** Złoże Franklin i Sterling Hill w New Jersey.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska pararsenolamprytu zależy od formy jego występowania. Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi lub sferolitycznymi agregatami o wyraźnej strukturze. Pożądane są również duże, nieuszkodzone blaszki. Kontrast z otaczającą skałą macierzystą oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących podnoszą atrakcyjność okazu. Chociaż świeży, metaliczny połysk jest pożądany, charakterystyczna ciemna patyna jest akceptowana jako naturalna cecha minerału. ## Popularne stanowiska Za klasyczne, dostarczające najlepszych okazów, uważa się historyczne lokalizacje w Niemczech (Marienberg, St. Andreasberg). Bardzo cenione na rynku kolekcjonerskim są również promieniste agregaty z kopalni Akatani w Japonii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy pararsenolamprytu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i innymi płynami, które mogą przyspieszyć proces utleniania i zniszczyć okaz. ## Czego unikać **Uwaga: Minerał jest toksyczny.** Zawiera arsen. Należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. Pararsenolampryt jest wrażliwy na wilgoć i tlen z powietrza, które powodują jego ciemnienie. Nie należy go wystawiać na działanie chemikaliów, zwłaszcza kwasów. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby ograniczyć dostęp powietrza i wilgoci. Najlepiej trzymać go w suchym i ciemnym miejscu. Każdy okaz powinien być wyraźnie oznaczony, z informacją o jego toksyczności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej