Paranatrolite

Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>(Si<sub>3</sub>Al<sub>2</sub>)O<sub>10</sub>·3H<sub>2</sub>O

Paranatrolit to rzadki minerał z grupy zeolitów, jednoskośny polimorf natrolitu, od którego jest niemal niemożliwy do odróżnienia wizualnie.

## Charakterystyka Paranatrolit jest uwodnionym glinokrzemianem sodu z grupy zeolitów. Stanowi jednoskośny polimorf rombowego natrolitu, z którym dzieli skład chemiczny, ale różni się strukturą krystaliczną i zawartością wody. Tworzy najczęściej skupienia drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów o białej lub bezbarwnej barwie. Występuje w formie promienistych agregatów, kulistych skupień lub splątanych mas włóknistych. Z wyglądu jest praktycznie identyczny z pospolitszym natrolitem, co czyni jego identyfikację bez specjalistycznych badań niezwykle trudną. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 5 do 5.5. Minerał ten jest kruchy i stosunkowo lekki, o gęstości około 2.22 g/cm³. Charakteryzuje się szklistym połyskiem, który na powierzchniach doskonałej łupliwości może przechodzić w perłowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Cechą charakterystyczną paranatrolitu jest jego niestabilność - w warunkach niskiej wilgotności może tracić wodę i przechodzić w natrolit. ## Barwy i odmiany Paranatrolit jest najczęściej bezbarwny lub biały. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1980 roku przez T.T. Chena i George'a Y. Chao. Jego nazwa nawiązuje do bliskiego związku z natrolitem i pochodzi od greckiego słowa "para" (παρά), oznaczającego "blisko" lub "obok". Miejscem typowym, z którego pochodził materiał do badań, jest słynne stanowisko Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie. ## Zastosowania Paranatrolit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do świata nauki i zaawansowanego kolekcjonerstwa minerałów ze względu na jego rzadkość i specyficzne warunki powstawania.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-5.5
Połysk
Vitreous, Pearly
Rysa
White
Gęstość
2.22
Łupliwość
Perfect on {110}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja paranatrolitu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa. Jego igiełkowy pokrój i promieniste agregaty są typowe dla wielu zeolitów. Kluczową wskazówką jest pochodzenie okazu ze znanej lokalizacji występowania paranatrolitu, jak Mont Saint-Hilaire. Pewne rozpoznanie wymaga analizy rentgenowskiej (XRD), która pozwala na odróżnienie jego jednoskośnej struktury od rombowej struktury natrolitu. ## Odróżnianie od podobnych Paranatrolit jest najczęściej mylony z natrolitem, od którego różni się układem krystalograficznym i stabilnością. Może być również podobny do innych włóknistych zeolitów, takich jak skolecyt, mezolit czy thomsonit. Odróżnienie od nich często również wymaga zaawansowanych metod analitycznych, chociaż skolecyt i mezolit reagują inaczej na podgrzewanie (charakterystycznie skręcają się). ## Formy kryształów Kryształy paranatrolitu są pryzmatyczne, silnie wydłużone w formie igieł lub włókien. Prawie zawsze występują w skupieniach, tworząc promieniste agregaty przypominające gwiazdy lub kule, a także gęste, spilśnione masy.

Środowisko występowania

## Geneza Paranatrolit jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w pęcherzach i szczelinach skał wulkanicznych, takich jak bazalty, oraz w miarolitycznych kawernach w alkalicznych skałach magmowych, np. w nefelinowych sjenitach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeroką gamą innych minerałów zeolitowych, takich jak natrolit, analcym, a także z egirynem, mikroklinem, katapleitem, eudialitem, serandytem i wieloma innymi rzadkimi minerałami typowymi dla środowisk alkalicznych, zwłaszcza w Mont Saint-Hilaire. ## Lokalizacje Najważniejszym i najbardziej znanym na świecie miejscem występowania paranatrolitu, skąd pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie, jest Mont Saint-Hilaire w Quebecu, w Kanadzie. Jest to jego lokalizacja typowa. Poza tym odnotowano jego obecność w kilku innych miejscach na świecie, m.in. na Półwyspie Kolskim w Rosji, jednak są to wystąpienia o znacznie mniejszym znaczeniu.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska paranatrolitu wynika przede wszystkim z jego rzadkości i potwierdzonej tożsamości. Najbardziej cenione są dobrze wykształcone, promieniste agregaty igiełkowych kryształów, tworzące estetyczne "słoneczka" lub kule na matrycy skalnej. Ważna jest nienaganna kondycja okazu - brak uszkodzeń delikatnych igieł. Dużą wartość dodaje współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami, typowymi dla danej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość paranatrolitu dostępnego na rynku kolekcjonerskim pochodzi z jednego miejsca - kamieniołomów Poudrette i Demix w Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Okazy z tej lokalizacji są światowym standardem dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy paranatrolitu są delikatne i kruche. Należy je czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego niestabilność i potencjalną reakcję z wodą, należy unikać czyszczenia na mokro, a zwłaszcza z użyciem gorącej wody lub myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Paranatrolit jest wrażliwy na zmiany wilgotności i temperatury. Ogrzewanie prowadzi do nieodwracalnej utraty wody i przemiany w inną fazę. Należy unikać przechowywania w bardzo suchych warunkach, które mogą przyspieszyć jego dehydratację. Należy go chronić przed wszelkimi chemikaliami i kwasami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, które chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi i gwałtownymi zmianami wilgotności otoczenia. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i w pobliżu źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej