Paranatisite
Wzór chemiczny: Na<sub>2</sub>Ti<sup>4+</sup>O(SiO<sub>4</sub>)
Paranatisyt to rzadki krzemian sodu i tytanu, tworzący drobne, bezbarwne do białych kryształy w pegmatytach nefelinowych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 3.44
- Łupliwość
- Dobra na {100}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja paranatisytu w terenie jest praktycznie niemożliwa ze względu na jego niewielkie rozmiary i występowanie w asocjacji z wieloma innymi minerałami. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Paranatisyt jest bardzo podobny do natisytu, z którym jest dimorficzny. Odróżnienie tych dwóch minerałów możliwe jest jedynie za pomocą analizy dyfrakcji rentgenowskiej. Może być również mylony z innymi drobnokrystalicznymi, bezbarwnymi minerałami występującymi w pegmatytach agpaitowych, takimi jak lorenzenit czy niektóre zeolity. Różni się od nich składem chemicznym i strukturą krystaliczną. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub krótkopryzmatyczne kryształy, często zebrane w niewielkie agregaty. Kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości.
Środowisko występowania
## Geneza Paranatisyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji silnie zalkalicznych pegmatytów agpaitowych (nefelinowo-syenitowych). Powstaje w pustkach i szczelinach tych skał. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeroką gamą innych rzadkich minerałów alkalicznych. Do jego najczęstszych asocjacji należą: natisyt, lorenzenit, egiryn, mikroklin, nefelin, natrolit, eudialit, lomonosowit, murmanit, a także rzadkie krzemiany i fosforany sodu i tytanu. ## Lokalizacje Paranatisyt jest minerałem bardzo rzadkim, znanym zaledwie z kilku miejsc na świecie. Najważniejsze i klasyczne lokalizacje to silnie zalkaliczne masywy: - Masyw Chibiny (góry Koaszwa, Raswumczorr) i Masyw Łowozierski (góra Alluaiw) na Półwyspie Kolskim w Rosji - jest to miejsce jego odkrycia (località typica). - Kompleks Intruzywny Ilímaussaq na Grenlandii.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", wartość kolekcjonerska paranatisytu zależy przede wszystkim od jakości i wielkości kryształów, choć te rzadko osiągają znaczące rozmiary. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, przezroczystymi kryształami, wyraźnie odcinającymi się od matrycy skalnej. Ważna jest również bogata asocjacja z innymi rzadkimi minerałami, która podnosi wartość naukową i estetyczną okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione okazy, będące jednocześnie standardem dla tego gatunku, pochodzą z pegmatytów w masywach Chibiny i Łowozierski na Półwyspie Kolskim w Rosji. Okazy z Grenlandii są również poszukiwane, ale rzadziej spotykane na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Z uwagi na niewielkie rozmiary i kruchość kryształów, czyszczenie mechaniczne nie jest zalecane. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą i chemikaliami powinien być ograniczony do minimum. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. Nie należy poddawać go czyszczeniu w myjkach ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy paranatisytu, ze względu na ich mały rozmiar, najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach mineralogicznych (typu micromount), które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy unikać ekspozycji na wilgoć i skrajne temperatury.