Paramontroseite

Wzór chemiczny: V<sup>4+</sup>O<sub>2</sub>

Paramontroseit jest rzadkim tlenkiem wanadu, tworzącym mikroskopijne, czarne kryształy o metalicznym połysku, powstającym w wyniku utleniania montroseitu.

## Charakterystyka Paramontroseit to tlenek wanadu, który zazwyczaj występuje w postaci mikroskopijnych, wydłużonych lub listewkowych kryształów, rzadko przekraczających 1 mm długości. Tworzy skupienia promieniste, rozetowe lub występuje jako powłoki i naloty. Jest minerałem wtórnym, powstającym bezpośrednio w wyniku utleniania innego tlenku wanadu - montroseitu, często zachowując jego pierwotną formę (tworząc pseudomorfozy). Jego kryształy mają czarną barwę i nieprzezroczystą naturę. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jest kruchy i nieprzezroczysty. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, dokładne określenie jego twardości i gęstości jest trudne, jednak gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi około 4.86 g/cm³. ## Barwy i odmiany Paramontroseit jest jednolicie czarny. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego związku z montroseitem, którego jest produktem utleniania, oraz do greckiego słowa *para*, oznaczającego "blisko" lub "obok". Został opisany po raz pierwszy w 1950 roku przez Alice D. Weeks, Evelyn A. Cisney i Alexandra M. Sherwooda na podstawie próbek z płaskowyżu Kolorado w USA. ## Zastosowania Paramontroseit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest natomiast minerałem interesującym dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich, systematycznych oraz minerałach wanadu, zwłaszcza w formie dobrze wykształconych mikrokryształów lub pseudomorfoz po montroseicie.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
4.86
Łupliwość
Dobra wg {100}, niedoskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Paramontroseit jest rozpoznawany na podstawie swojego czarnego koloru, metalicznego połysku i formy występowania - najczęściej jako pseudomorfozy po pryzmatycznych kryształach montroseitu. Często tworzy promieniste agregaty drobnych, listewkowych kryształów. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD), ze względu na jego podobieństwo do innych czarnych tlenków. ## Odróżnianie od podobnych Paramontroseit jest trudny do odróżnienia od **montroseitu**, z którego powstaje. Montroseit ma podobny wygląd, ale często ciemnobrązową rysę, podczas gdy rysa paramontroseitu jest czarna. Może być również mylony z innymi czarnymi, metalicznymi minerałami rudnymi, takimi jak **goethyt** czy **piroluzyt**, jednak różni się od nich genezą (występowanie w złożach uranowo-wanadowych) i formą kryształów. Pewne rozróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, pryzmatyczne lub listewkowe, często spłaszczone. Zwykle występują w promienistych lub gwiaździstych agregatach. Charakterystyczne są pseudomorfozy, w których paramontroseit zastępuje kryształy montroseitu, zachowując ich pierwotny, wydłużony kształt.

Środowisko występowania

## Geneza Paramontroseit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż uranowo-wanadowych osadzonych w piaskowcach. Tworzy się w warunkach niskotemperaturowych w wyniku utleniania montroseitu ((V,Fe)O(OH)). Proces ten często zachodzi *in situ*, co prowadzi do powstawania pseudomorfoz paramontroseitu po montroseicie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami wanadu i uranu. Najczęściej towarzyszy mu **montroseit** (jako minerał pierwotny), **karnotyt**, **hewettit**, **metahewettit**, **tyuyamunit**, a także minerały miedzi, takie jak **malachit** i **azuryt** w niektórych lokalizacjach. Może również występować w asocjacji z **gipsem** i **kalcytem**. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska paramontroseitu znajdują się na płaskowyżu Kolorado w USA, w stanach Utah (np. kopalnie w hrabstwie San Juan), Kolorado (hrabstwa Montrose, Mesa, San Miguel) i Arizona. Znany jest również z kopalni uranu w rejonie Grants w Nowym Meksyku. Poza USA, jego występowanie odnotowano w Gabonie (Moanda) oraz w Czechach (kopalnia Bator, k. Příbram).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze zdefiniowanymi pseudomorfozami paramontroseitu po kryształach montroseitu. Wysoko oceniane są również bogate, promieniste agregaty drobnych, błyszczących kryształów na kontrastującej matrycy piaskowca. Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, kluczowa jest jakość i estetyka całego skupienia, a nie pojedynczego kryształu. Okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji na płaskowyżu Kolorado są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Do najbardziej znanych i cenionych lokalizacji, z których pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie, należą kopalnie w hrabstwach Montrose i San Miguel w stanie Kolorado oraz w hrabstwie San Juan w stanie Utah, USA. Okazy z tych miejsc są uważane za materiał typowy dla gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy paramontroseitu są zazwyczaj bardzo delikatne i kruche, a kryształy mikroskopijne. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwięków, myjek parowych, kwasów i rozpuszczalników. Minerał jest wrażliwy na zmiany chemiczne i fizyczne. Nie należy go podgrzewać ani narażać na wilgoć, która może przyspieszyć dalsze procesy wietrzenia. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych pojemnikach (np. typu "micromount"), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie jest znana jego szczególna wrażliwość na światło.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej