Paramolybdomenite
Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Se<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>
Paramolybdomenit to rzadki selenin ołowiu, będący rombowym dimorfem molibdomenitu, tworzący niewielkie, bezbarwne do jasnożółtych kryształy.
Opis
## Charakterystyka Paramolybdomenit jest rzadkim minerałem wtórnym z grupy seleninów. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, które rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Zazwyczaj występują one w postaci niewielkich skupień, nalotów lub druz na skale macierzystej. Minerał charakteryzuje się silnym, diamentowym lub żywicznym połyskiem, co jest typowe dla minerałów o wysokiej zawartości ołowiu. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał bardzo miękki i kruchy. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 2.5-3. Cechuje się wyjątkowo dużą gęstością, wynoszącą około 6.46 g/cm³, co sprawia, że nawet małe okazy są zaskakująco ciężkie. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Paramolybdomenit jest najczęściej bezbarwny, biały, szarawy lub bladożółty. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1953 roku przez G.F. Claringbulla. Jego nazwa pochodzi od greckiego słowa *para* (παρά), oznaczającego "obok" lub "blisko", oraz nazwy minerału molibdomenitu. Nazwa ta nawiązuje do faktu, że paramolybdomenit jest dimorfem molibdomenitu - oba minerały mają ten sam wzór chemiczny (PbSeO₃), ale krystalizują w różnych układach krystalograficznych (paramolybdomenit w rombowym, a molibdomenit w jednoskośnym). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, paramolybdomenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną paramolybdomenitu jest jego bardzo duża gęstość, nietypowa dla minerału o niemetalicznym wyglądzie. Silny, diamentowy połysk również jest charakterystyczny. Pewna identyfikacja jest możliwa głównie na podstawie analizy chemicznej i rentgenowskiej (XRD), które potwierdzą skład i strukturę krystaliczną. ## Odróżnianie od podobnych Paramolybdomenit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od swojego dimorfu, molibdomenitu, bez zaawansowanych badań. Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami ołowiu, takimi jak cerusyt (PbCO₃) czy anglesyt (PbSO₄). Różni się od nich jednak środowiskiem występowania (asocjacja z innymi seleninami) oraz zazwyczaj mniejszymi rozmiarami kryształów. Wulfenit (PbMoO₄) ma przeważnie intensywniejsze barwy (żółta, pomarańczowa) i inną formę kryształów. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, cienkotabliczkowe, listewkowe lub igiełkowe. Często tworzą promieniste agregaty, rozetki lub cienkie naloty i skorupy na powierzchni skał.
Środowisko geologiczne
## Geneza Paramolybdomenit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców bogatych w selen i ołów. Tworzy się w wyniku przemian pierwotnych minerałów selenu i siarczków ołowiu w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi seleninami i selenianami, takimi jak molibdomenit, olsacheryt, chalkomenit, a także z bardziej pospolitymi minerałami wtórnymi, jak cerusyt i anglesyt. ## Lokalizacje Lokalizacją typową jest Cerro de Cacheuta w prowincji Mendoza w Argentynie. Inne znane miejsca występowania to kopalnia Tsumeb w Namibii, złoże Pacajake w Boliwii oraz rejon Gór Organ w Nowym Meksyku, USA.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i przezroczystymi kryształami, nawet jeśli są one niewielkie. Wysoko oceniane są bogate skupienia krystaliczne na kontrastującej matrycy skalnej. Wartość okazu znacznie wzrasta, jeśli występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów seleninowych. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z lokalizacji typowej w Argentynie oraz z kopalni Tsumeb w Namibii, która słynęła z wyjątkowych minerałów wtórnych. Okazy z tych miejsc są jednak historyczne i bardzo trudne do zdobycia.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy paramolybdomenitu są bardzo delikatne i kruche. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego, suchego pędzelka. Należy unikać czyszczenia na mokro; jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć niewielkiej ilości wody destylowanej i natychmiast dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i innych chemikaliów. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych ani czyszczenia parowego. Jako minerał zawierający ołów, jest potencjalnie toksyczny - po każdym kontakcie z okazem należy umyć ręce. Należy unikać wdychania pyłu. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy unikać ekspozycji na skrajne temperatury i wilgoć. Podczas przenoszenia najlepiej używać pęsety.