Paramelaconite

Wzór chemiczny: Cu<sup>1+</sup><sub>2</sub>Cu<sup>2+</sup><sub>2</sub>O<sub>3</sub>

Rzadki tlenek miedzi o czarnej barwie, tworzący charakterystyczne, połyskliwe kryształy o kwadratowym przekroju.

## Charakterystyka Paramelakonit jest rzadkim tlenkiem miedzi, w którym miedź występuje na dwóch stopniach utlenienia (Cu⁺ i Cu²⁺). Tworzy dobrze wykształcone, połyskliwe kryształy o pokroju krótko- lub długosłupkowym, zakończone bipiramidą. Przekrój kryształów jest kwadratowy, co odpowiada jego tetragonalnej budowie wewnętrznej. Zazwyczaj są niewielkie, rzadko przekraczając kilka milimetrów długości. Minerał ten jest całkowicie nieprzezroczysty i ma barwę od smoliście czarnej do czarnej. ## Właściwości fizyczne Twardość paramelakonitu w skali Mohsa wynosi około 4.5, co plasuje go w grupie minerałów o średniej twardości. Charakteryzuje się bardzo dużą gęstością, wynoszącą od 6.04 do 6.11 g/cm³, co jest efektem wysokiej zawartości miedzi. Połysk opisywany jest jako submetaliczny, co oznacza, że jest zbliżony do metalicznego, ale nieco słabszy. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Paramelakonit występuje wyłącznie w kolorze czarnym lub brunatnoczarnym. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego podobieństwa chemicznego i fizycznego do melakonitu (historyczna nazwa tenorytu, CuO) oraz greckiego słowa *para* oznaczającego "blisko" lub "obok". Został po raz pierwszy opisany przez George'a A. Koeniga w 1891 roku na podstawie okazów pochodzących z kopalni Copper Queen w Bisbee w Arizonie, USA, która pozostaje jego lokalizacją typową. ## Zastosowania Ze względu na swoją wielką rzadkość, paramelakonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast wysoko cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim, szczególnie okazy z lokalizacji typowej.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Półmetaliczny
Rysa
Czarnobrązowa
Gęstość
6.04-6.11
Łupliwość
Wyraźna na {101}, {011}
Przełam
Podmuszlowy do nierównego
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Tetragonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne paramelakonitu to jego czarna barwa, submetaliczny połysk, wysoka gęstość oraz charakterystyczna forma tetragonalnych, słupkowych kryształów o kwadratowym przekroju. Brunatnoczarna rysa jest również ważną wskazówką. Występowanie w towarzystwie innych wtórnych minerałów miedzi jest typowe. ## Odróżnianie od podobnych Paramelakonit bywa mylony z tenorytem (melakonitem), który ma bardzo podobny skład i wygląd. Tenoryt krystalizuje jednak w układzie jednoskośnym i rzadko tworzy tak dobrze wykształcone kryształy jak paramelakonit, występując częściej w formie nalotów lub skupień ziemistych. Od kuprytu odróżnia go czarna barwa (kupryt jest czerwony) i inny układ krystalograficzny. Goethyt może tworzyć czarne, połyskliwe kryształy, ale jego rysa jest charakterystyczna, żółtobrązowa. ## Formy kryształów Kryształy są najczęściej słupkowe, o kwadratowym przekroju, zwieńczone ścianami bipiramidy tetragonalnej. Występują jako pojedyncze, narosłe kryształy lub w niewielkich grupach. Znane są również jego pseudomorfozy po kryształach kuprytu.

Środowisko występowania

## Geneza Paramelakonit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż rud miedzi. Tworzy się w warunkach suchych i pustynnych w wyniku powolnego utleniania pierwotnych siarczków miedzi oraz innych minerałów miedzi, takich jak kupryt. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami ze strefy utleniania. Typowe minerały towarzyszące to kupryt, miedź rodzima, tenoryt, malachit, goethyt, a także rzadsze tlenki i siarczany miedzi. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania paramelakonitu, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy, jest kopalnia Copper Queen w Bisbee, hrabstwo Cochise, Arizona, USA. Znacznie rzadziej i w formie mniej doskonałych okazów znajdowano go w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w kopalniach Kornwalii (Wielka Brytania) oraz w Algomah Mine w stanie Michigan (USA).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy paramelakonitu to te, które posiadają ostre, dobrze wykształcone, błyszczące kryształy o wyraźnej tetragonalnej formie. Duże znaczenie ma rozmiar kryształów - okazy przekraczające centymetr są już wyjątkowe. Wartość podnosi również atrakcyjne umiejscowienie kryształów na matrycy skalnej, zwłaszcza w towarzystwie kontrastujących barwnie minerałów, jak czerwony kupryt czy zielony malachit. ## Popularne stanowiska Niemal wszystkie najlepsze okazy kolekcjonerskie pochodzą z jednego miejsca - kopalni Copper Queen w Bisbee, w Arizonie. Stanowisko to jest uznawane za klasyczne dla tego minerału, a okazy stamtąd stanowią wzorzec jakości. Znaleziska z jakiejkolwiek innej lokalizacji są wielką rzadkością i budzą duże zainteresowanie wśród wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy paramelakonitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogłyby uszkodzić kruche kryształy. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych chemikaliów. Jako minerał wtórny, bywa niestabilny i może ulegać przemianom w inne minerały miedzi, dlatego należy unikać skrajnych wahań temperatury i wilgotności. Nie należy go wystawiać na długotrwałe działanie bezpośredniego światła słonecznego. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych warunkach, najlepiej w pudełkach kolekcjonerskich lub klaserach, z dala od substancji chemicznych. Zapewni to ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi i niekorzystnymi zmianami środowiskowymi.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej