Paramarkeyite

Wzór chemiczny: Ca₂(U⁶⁺O₂)(CO₃)₃(H₂O)₅

Paramarkeyit to rzadki, wtórny minerał uranylu, który tworzy jasnożółte, igiełkowe kryształy i jest ceniony przez kolekcjonerów minerałów promieniotwórczych.

## Charakterystyka Paramarkeyit jest uwodnionym węglanem wapnia i uranylu. Występuje w postaci drobnych, igiełkowych lub włoskowych kryształów, które często tworzą promieniste agregaty, rozetki lub powłoki na powierzchni skał. Poszczególne kryształy są zazwyczaj mikroskopijnej wielkości, rzadko przekraczając kilka milimetrów długości. Minerał ten jest ceniony za swoje delikatne, jasnożółte do zielonkawożółtych formy krystaliczne. ## Właściwości fizyczne Kryształy paramarkeyitu są bardzo kruche i delikatne. Minerał wykazuje silną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym), świecąc na jaskrawy, zielony kolor. Jest minerałem silnie promieniotwórczym ze względu na wysoką zawartość uranu. ## Barwy i odmiany Paramarkeyit występuje w charakterystycznym, jasnożółtym kolorze, czasami z zielonkawym odcieniem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 2016 roku przez Anthony'ego R. Kampf'a i jego zespół. Nazwa "paramarkeyit" nawiązuje do jego bliskiego związku strukturalnego z markeyitem, z którym jest dimorficzny (ma ten sam skład chemiczny, ale inną strukturę krystaliczną). Przedrostek "para-" wskazuje na tę właśnie relację polimorficzną. Miejscem typowym (miejscem odkrycia) jest kopalnia Markey w hrabstwie San Juan, Utah, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i silną promieniotwórczość, paramarkeyit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego oraz zaawansowanych kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Barwa: Pale green-yellow
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 2.91
Łupliwość: On {100}; also probable two good cleavages, on {010} and {001}.
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Paramarkeyit można rozpoznać po jego charakterystycznym wyglądzie: tworzy jasnożółte, igiełkowe lub włoskowe kryształy zebrane w promieniste agregaty. Kluczową cechą diagnostyczną jest bardzo silna, jaskrawozielona fluorescencja w świetle UV. Pomiar promieniotwórczości za pomocą licznika Geigera natychmiast potwierdzi obecność uranu. ## Odróżnianie od podobnych Paramarkeyit jest wizualnie niemal identyczny z markeyitem. Rozróżnienie tych dwóch minerałów jest niemożliwe bez zaawansowanych badań laboratoryjnych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). Można go również pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranylu o podobnym wyglądzie, jak uranofan czy gipsyt, jednak charakterystyczna forma skupień i intensywna fluorescencja są silnymi wskazówkami. ## Formy kryształów Minerał tworzy wydłużone, igiełkowe kryształy o przekroju zbliżonym do prostokątnego. Kryształy te niemal zawsze występują w formie promienistych lub gwiaździstych agregatów, a także jako spilśnione, włókniste masy i powłoki.

Środowisko występowania

## Geneza Paramarkeyit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w węglany na pierwotne minerały uranowe, takie jak uraninit. Powstaje w warunkach niskotemperaturowych, krystalizując jako naloty i powłoki na ścianach wyrobisk górniczych, w szczelinach skał osadowych (głównie piaskowców i wapieni). ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z markeyitem, z którym jest bezpośrednio związany. Inne minerały towarzyszące to gips, uraninit, a także inne wtórne minerały uranylu, takie jak schröckingeryt, andersonit i liebigit. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania paramarkeyitu jest kopalnia Markey w Red Canyon, hrabstwo San Juan, w stanie Utah, USA. Jest to jak dotąd jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy paramarkeyitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, bogate agregaty igiełkowych kryształów o intensywnie żółtej barwie. Ważna jest wielkość i estetyka rozet lub promienistych skupień. Kontrast z ciemną skałą macierzystą (matrycą) znacząco podnosi atrakcyjność wizualną i wartość okazu. Czystość (brak uszkodzeń delikatnych kryształów) jest kluczowym czynnikiem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa - kopalnia Markey w Utah, USA. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów paramarkeyitu zasadniczo się nie czyści ze względu na ich ekstremalną delikatność. Jakakolwiek próba czyszczenia mechanicznego, nawet miękkim pędzelkiem, grozi zniszczeniem kruchych kryształów. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z dużej odległości, aby usunąć luźne cząstki kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami, które mogą uszkodzić lub rozpuścić minerał. Kryształy są bardzo kruche, więc należy unikać wstrząsów, wibracji i dotyku. Jako minerał silnie promieniotwórczy, wymaga specjalnych środków ostrożności - należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego, długotrwałego kontaktu ze skórą. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w szczelnych, przezroczystych pojemnikach (typu "perky box"), które chronią je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem, a także ograniczają rozprzestrzenianie się radonu. Przechowywać z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. Należy go trzymać z dala od materiałów wrażliwych na promieniowanie (np. klisze fotograficzne).