Parakuzmenkoite-Fe

Wzór chemiczny: (K,Ba)₈Fe₂+₄Ti₄+₁₆(Si₄O₁₂)₈(OH,O)₁₆·₂₀-₂₈H₂O

Parakuzmenkoit-Fe to bardzo rzadki minerał z grupy cyklokrzemianów, tworzący drobne, brązowe kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Parakuzmenkoit-Fe jest złożonym cyklokrzemianem tytanu, żelaza i potasu, należącym do grupy kuzmenkoitu. Tworzy bardzo małe, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, rzadko przekraczające 1 mm długości. Zazwyczaj występują one w formie promienistych lub chaotycznych agregatów. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa. Jego gęstość jest nieco wyższa od kwarcu i wynosi około 2.85 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Parakuzmenkoit-Fe występuje w odcieniach brązu - od jasnobrązowego i żółtobrązowego do czerwonobrązowego. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego, wskazując na dominację żelaza (Fe) na określonej pozycji w strukturze krystalicznej, oraz do jego związku ze strukturą kuzmenkoitu. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2001 roku. Opisany został na podstawie materiału z masywu Chibiny w Rosji. ## Zastosowania Parakuzmenkoit-Fe nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie jako bardzo rzadki minerał.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5
Połysk: Szklisty
Rysa: Jasnobrązowa
Gęstość: 2.85
Łupliwość: Doskonała wg {001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja parakuzmenkoitu-Fe w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS) w celu potwierdzenia składu i struktury. Wstępne rozpoznanie opiera się na charakterystycznej formie małych, brązowych, tabliczkowych kryształów w specyficznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rzadkimi tytanokrzemianami z masywów alkalicznych, takimi jak kuzmenkoit-Mn, labuncowit-Mn, elpidyt czy lorenzenit. Odróżnienie wymaga specjalistycznych badań laboratoryjnych. ## Formy kryształów Kryształy są cienkotabliczkowe, wydłużone, o przekroju prostokątnym. Zwykle tworzą promieniste lub bezładne skupienia i agregaty. Rzadko występują jako pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Parakuzmenkoit-Fe jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji pegmatytów nefelinowo-syenitowych w obrębie masywów alkalicznych. Powstaje w pustkach i szczelinach tych skał. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami takimi jak mikroklin, nefelin, egiryn, natrolit, analcym, lorenzenit, eudialit, a także z innymi rzadkimi tytano- i cyrkonokrzemianami typowymi dla pegmatytów agpaitowych. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone i dobrze udokumentowane stanowiska występowania parakuzmenkoitu-Fe na świecie znajdują się w ultraalkalicznych masywach Półwyspu Kolskiego w Rosji. Są to przede wszystkim masyw Chibiny (kopalnia Olenij Ruczej) oraz masyw Łowozierski (góra Karnasurt).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy parakuzmenkoitu-Fe to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy tworzące estetyczne, promieniste agregaty na kontrastującej matrycy skalnej (np. na białym analcymie lub natrolicie). Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, kluczowa jest ich dobra widoczność i bogactwo na okazie. Kolor, choć zazwyczaj brązowy, może być czynnikiem różnicującym, jeśli jest intensywny i żywy. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej znane i cenione okazy pochodzą z miejsca odkrycia - kopalni Olenij Ruczej w masywie Chibiny na Półwyspie Kolskim w Rosji. Jest to klasyczna i praktycznie jedyna komercyjnie dostępna lokalizacja dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na obecność potasu i wody w strukturze, należy unikać długotrwałego kontaktu z wodą, a zwłaszcza z chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych, kwasów i zasad. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia struktury. Należy chronić go przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach klaserowych, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności oraz temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej