Parahopeite

Wzór chemiczny: Zn<sup>2+</sup><sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·4H<sub>2</sub>O

Parahopeit to rzadki uwodniony fosforan cynku, tworzący bezbarwne do szarych, szklisto lśniące kryształy, ceniony przez kolekcjonerów.

## Charakterystyka Parahopeit jest rzadkim, uwodnionym fosforanem cynku, znanym z występowania w strefach utleniania złóż cynkowych. Tworzy najczęściej dobrze wykształcone, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, które mogą być zebrane w promieniste lub rozetowe agregaty. Bywa także znajdowany w postaci skupień zbitych lub ziarnistych. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego, o charakterystycznym szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Parahopeit jest stosunkowo miękkim minerałem o twardości 3,5 w skali Mohsa. Jego gęstość wynosi około 3,31 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co jest widoczne na niektórych okazach. Kryształy są kruche, a ich przełam jest nierówny. ## Barwy i odmiany Zazwyczaj jest bezbarwny lub biały. Może jednak przybierać odcienie szarości, bladożółtego, a rzadziej zielonkawego lub niebieskawego, co jest spowodowane obecnością domieszek. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1908 roku przez L.J. Spencera i A. Hutchinsona na podstawie okazów pochodzących z kopalni Broken Hill w Kabwe (wówczas Rodezja Północna, obecnie Zambia). Nazwa "parahopeit" nawiązuje do jego bliskiego podobieństwa chemicznego i strukturalnego do hopeitu, z którym jest polimorficzny (ma ten sam skład chemiczny, ale inną strukturę krystaliczną). Przedrostek "para-" pochodzi z greki i oznacza "obok" lub "blisko". ## Zastosowania Parahopeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast minerałem poszukiwanym i cenionym przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich fosforanach lub minerałach z konkretnych lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.31
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Parahopeit można rozpoznać po jego charakterystycznych, często tabliczkowych kryształach o szklistym połysku, doskonałej łupliwości w jednym kierunku oraz występowaniu w paragenezie z innymi minerałami cynku. Jest stosunkowo miękki i cięższy od większości podobnie wyglądających minerałów niemetalicznych. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z hopeitem, z którym jest polimorficzny. Odróżnienie tych dwóch minerałów bez zaawansowanych badań (np. XRD) jest praktycznie niemożliwe. Bywa mylony także z hemimorfitem lub smithsonitem, od których różni się twardością, gęstością i formą kryształów. W przeciwieństwie do smithsonitu, parahopeit nie reaguje z kwasem solnym. ## Formy kryształów Kryształy parahopeitu są zazwyczaj tabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną łupliwości, lub krótkopryzmatyczne. Często tworzą promieniste agregaty, rozety lub wachlarzowate grupy. Występują także w formie skupień ziarnistych i masywnych.

Środowisko występowania

## Geneza Parahopeit jest wtórnym minerałem fosforanowym, który tworzy się w strefach utleniania hydrotermalnych złóż kruszców cynku i ołowiu. Powstaje w wyniku reakcji roztworów bogatych w fosforany (pochodzących np. z rozkładu materii organicznej lub minerałów pierwotnych jak apatyt) z rudami cynku, takimi jak sfaleryt. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami cynku. Typowe minerały towarzyszące to hopeit, tarbuttit, sfaleryt, hemimorfit, smithsonit, scholzyt, a także hydroksylapatyt i piryt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania parahopeitu jest kopalnia Broken Hill w Kabwe, Zambia, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy. Znaczące znaleziska pochodzą również z Salmo w Kolumbii Brytyjskiej (Kanada) oraz z kopalni Reaphook Hill w Australii Południowej. Występuje także w kilku miejscach w Niemczech (np. kopalnia Friedrich-Wilhelm w Sauerland) i USA.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i błyszczącymi kryształami, które są przezroczyste i bezbarwne. Wysoko oceniane są grupy kryształów tworzące estetyczne rozety lub wachlarze, zwłaszcza gdy są osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Duży rozmiar pojedynczych kryształów (powyżej 1 cm) znacząco podnosi wartość okazu. Brak uszkodzeń, zwłaszcza na krawędziach i ścianach kryształów, jest kluczowy. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy parahopeitu pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Broken Hill w Kabwe, Zambia. Okazy z tej kopalni, często w formie dużych, promienistych agregatów, są uważane za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy parahopeitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie konieczności można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Należy natychmiast i dokładnie osuszyć okaz, najlepiej za pomocą sprężonego powietrza o niskim ciśnieniu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Parahopeit jest kruchy i wrażliwy na uderzenia oraz zarysowania. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na gwałtowne zmiany temperatury. Długotrwała ekspozycja na silne światło słoneczne nie jest zalecana. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć kontaktu z twardszymi minerałami. Ze względu na jego kruchość i doskonałą łupliwość, należy obchodzić się z nim z najwyższą ostrożnością, minimalizując ryzyko upadku lub uderzenia.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej