Paraberzeliite

Wzór chemiczny: NaCaCaMg<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>

Paraberzeliit to rzadki arsenian z grupy alluaudytu, tworzący drobne, żółte do pomarańczowych ziarniste agregaty.

## Charakterystyka Paraberzeliit jest rzadkim minerałem z grupy alluaudytu, należącym do gromady arsenianów. Występuje w postaci drobnych, anhedralnych (nie wykazujących własnych form krystalograficznych) ziaren, które tworzą masywne skupienia i agregaty. Jego kryształy, jeśli są widoczne, osiągają rozmiary do 0,2 mm. Zazwyczaj obserwuje się go jako ziarniste masy wypełniające niewielkie przestrzenie w skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jest kruchy, a jego przełam jest nierówny. Ze względu na niewielkie rozmiary ziaren, wiele właściwości fizycznych jest trudnych do precyzyjnego określenia w próbkach makroskopowych. ## Barwy i odmiany Paraberzeliit najczęściej przybiera barwę od żółtej do pomarańczowo-żółtej. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego podobieństwa strukturalnego i chemicznego do berzeliitu. Przedrostek "para-" wskazuje na odmienny (jednoskośny) układ krystalograficzny w stosunku do regularnego berzeliitu. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1953 roku przez Paula B. Moore'a na podstawie materiału z kopalni Långban w Szwecji.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5-5
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
4.12
Łupliwość
Brak
Przełam
Nieregularny
Przezroczystość
Prześwitujący do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie paraberzeliitu w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwe i wymaga zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS/WDS). W kolekcji można go podejrzewać na podstawie żółtej barwy, ziarnistej formy i współwystępowania z innymi minerałami z Långban. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z berzeliitem, od którego różni się układem krystalograficznym (jednoskośny vs. regularny), co jest niemożliwe do stwierdzenia bez specjalistycznego sprzętu. Podobny wygląd mogą mieć też inne żółte arseniany lub krzemiany z tego samego środowiska, np. caryinit czy magnussonit. ## Formy kryształów Zazwyczaj tworzy anhedralne, ziarniste agregaty. Rzadko obserwuje się słabo wykształcone, drobne kryształy o wielkości poniżej 1 mm.

Środowisko występowania

## Geneza Paraberzeliit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w wyniku metamorfizmu złóż rud żelaza i manganu w środowisku bogatym w arsen. Typowym przykładem są złoża skarnowe, gdzie pierwotne osady węglanowe zostały przeobrażone w wysokich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami z typowej dla Långban paragenezy, takimi jak caryinit, magnussonit, berzeliit, hausmannit, hematyt, kalcyt i dolomit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i klasycznym miejscem występowania paraberzeliitu jest kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji. Jest to jego lokalizacja typowa.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu paraberzeliitu zależy przede wszystkim od bogactwa występowania minerału na matrycy i intensywności jego barwy. Ponieważ nie tworzy on dobrze wykształconych kryształów, głównym kryterium jest ilość i widoczność żółtych, ziarnistych skupień. Okazy z wyraźnymi asocjacjami z innymi rzadkimi minerałami z Långban są również wyżej cenione. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna kopalnia Långban w Szwecji. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Jako arsenian, paraberzeliit jest potencjalnie toksyczny przy spożyciu lub wdychaniu pyłu - należy unikać tworzenia pyłu i myć ręce po kontakcie. Należy chronić go przed wilgocią, kwasami i wysoką temperaturą. Nie należy go czyścić ultradźwiękami. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w suchym, stabilnym środowisku, najlepiej w zamkniętym pudełku klaserowym, aby uniknąć gromadzenia się kurzu i przypadkowego uszkodzenia. Ze względu na kruchość, powinien być trzymany z dala od wibracji.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej