Papagoite

Wzór chemiczny: CaCu₂+AlSi₂O₆(OH)₃

Papagoit to rzadki krzemian miedzi, wapnia i glinu, ceniony za intensywnie niebieski kolor i występowanie w formie inkluzji w krysztale górskim.

## Charakterystyka Papagoit jest minerałem z gromady krzemianów, chemicznie klasyfikowanym jako krzemian miedzi, wapnia i glinu. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, niebieska barwa, przypominająca lazur. Rzadko tworzy samodzielne, dobrze wykształcone kryształy, które mają postać niewielkich, tabliczkowych lub słupkowych form. Znacznie częściej występuje w postaci mikrokrystalicznych skupień, nalotów lub jako inkluzje w innych minerałach, przede wszystkim w krysztale górskim. Te ostatnie, pochodzące z RPA, są najbardziej znanymi i cenionymi okazami papagoitu, tworząc wewnątrz przezroczystego kwarcu żywe, niebieskie "fantomy" lub plamy barwne. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 5.5 w skali Mohsa. Jego połysk jest szklisty, a w przypadku skupień ziemistych - matowy. Jest minerałem przeświecającym do nieprzezroczystego. Gęstość papagoitu wynosi około 3.25 g/cm³. ## Barwy i odmiany Papagoit występuje niemal wyłącznie w odcieniach koloru niebieskiego, od jasnego błękitu po głęboki, nasycony lazur. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od Indian Papago (obecnie znanych jako Tohono O'odham), rdzennych mieszkańców Arizony, na terenie której minerał został po raz pierwszy znaleziony. Papagoit został opisany i uznany za nowy gatunek minerału w 1960 roku przez C.S. Huttona i A.C. Vlisidisa na podstawie próbek z kopalni New Cornelia w Ajo, w hrabstwie Pima (Arizona, USA). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, papagoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast wysoko cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim, zwłaszcza w formie inkluzji w krysztale górskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5.5
Połysk: Szklisty
Rysa: Jasnoniebieska
Gęstość: 3.25
Łupliwość: Doskonała w {001}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Prześwitujący do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną papagoitu jest jego charakterystyczny, intensywnie niebieski kolor. Występowanie w postaci mikrokrystalicznych skupień, nalotów lub inkluzji w kwarcu jest również bardzo typowe. W odróżnieniu od innych niebieskich minerałów miedzi, papagoit nie reaguje (nie burzy się) w kontakcie z kwasem solnym. ## Odróżnianie od podobnych Papagoit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o niebieskiej barwie, takimi jak szatukit (shattuckite) czy planchéit. Rozróżnienie ich na podstawie cech wizualnych jest często niemożliwe i wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). W przypadku inkluzji w kwarcu, pomyłka z dumortierytem jest możliwa, jednak dumortieryt tworzy zazwyczaj igiełkowe lub włókniste wrostki, podczas gdy papagoit formuje bardziej zwarte, "chmurkowate" skupienia. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie i osiągają niewielkie rozmiary, zwykle poniżej 1 mm. Przybierają formę tabliczkową lub krótkosłupkową. Najczęściej spotykane są skupienia mikrokrystaliczne, promieniste agregaty, naloty oraz inkluzje w krysztale górskim.

Środowisko występowania

## Geneza Papagoit jest wtórnym minerałem miedzi, co oznacza, że powstaje w wyniku procesów utleniania i wietrzenia pierwotnych złóż rud miedzi. Tworzy się w strefach utleniania (żelaznych czapach) złóż porfirowych, gdzie wody bogate w krzemionkę i glin reagują z minerałami miedzi w środowisku zasadowym. Może wypełniać niewielkie szczeliny i spękania w skale macierzystej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania. Do jego najczęstszych asocjacji należą: kwarc (w którym tworzy słynne inkluzje), aurichalcyt, szatukit (shattuckite), ajoit, baryt, chryzokola oraz tlenki żelaza (hematyt, goethyt). ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania jest kopalnia New Cornelia w Ajo, w hrabstwie Pima, Arizona, USA, gdzie minerał został odkryty. Inne znane lokalizacje w Arizonie to kopalnia Christmas i kopalnia Blue Bell. Najbardziej cenione przez kolekcjonerów okazy w formie inkluzji w kwarcu pochodzą z kopalni Messina (obecnie Musina) w prowincji Limpopo w Republice Południowej Afryki.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy papagoitu to te w formie wyraźnych, dobrze zabarwionych inkluzji w przezroczystym i czystym krysztale górskim. Im bardziej intensywny i głęboki jest niebieski kolor "fantomu" oraz im lepsza jest przezroczystość i jakość samego kwarcu, tym okaz jest cenniejszy. W przypadku okazów bez kwarcu, pożądane są bogate, mikrokrystaliczne naloty o żywej barwie na niewielkiej matrycy skalnej. Dobrze wykształcone, samodzielne mikrokryształy, choć niewielkie, są ekstremalnie rzadkie i osiągają bardzo wysokie ceny. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane na rynku kolekcjonerskim są okazy pochodzące z kopalni Messina (Musina) w RPA, które dostarczyły niemal wszystkich dostępnych okazów papagoitu w kwarcu. Okazy z lokalizacji typowej w Ajo (Arizona, USA) są również cenione, zwłaszcza ze względów historycznych, lecz rzadko dorównują estetyką tym z Afryki Południowej.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy papagoitu, zwłaszcza te w kwarcu, należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć okaz letnią wodą destylowaną, a następnie dokładnie osuszyć go miękką szmatką lub pozostawić do swobodnego wyschnięcia. Unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić delikatne inkluzje lub sam kwarc. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi, które mogą reagować z minerałem i powodować jego odbarwienie lub zniszczenie. Papagoit jest wrażliwy na wysoką temperaturę. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może prowadzić do blaknięcia jego intensywnej barwy, dlatego należy jej unikać. ## Przechowywanie Okazy, szczególnie te z inkluzjami w kwarcu, najlepiej przechowywać w osobnych pudełkach lub na miękkim podłożu, aby uniknąć zarysowań. Warto chronić je przed kurzem i bezpośrednim światłem słonecznym, eksponując w zamykanych gablotach z oświetleniem LED, które nie emituje ciepła ani promieniowania UV.