Paolovite

Wzór chemiczny: Pd<sub>2</sub>Sn

Paolovit to rzadki minerał z grupy metali rodzimych, będący naturalnym stopem palladu i cyny, znajdowany w złożach miedziowo-niklowych.

## Charakterystyka Paolovit jest bardzo rzadkim minerałem należącym do grupy metali rodzimych, a pod względem chemicznym jest stopem (związkiem międzymetalicznym) palladu i cyny. Występuje w postaci bardzo małych, zaokrąglonych lub nieregularnych ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 0.2 mm. Najczęściej jest znajdowany jako wrostki w innych minerałach kruszcowych. Jego metaliczny wygląd i srebrzystobiała barwa są charakterystyczne, choć trudne do zaobserwowania bez odpowiedniego powiększenia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się silnym, metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na niewielkie rozmiary ziaren, wiele jego właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, jest trudnych do precyzyjnego zmierzenia i opiera się na danych obliczeniowych lub badaniach mikroskopowych. ## Barwy i odmiany Paolovit ma zazwyczaj barwę cynowobiałą lub srebrzystobiałą z kremowym odcieniem, widocznym zwłaszcza w świetle odbitym pod mikroskopem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od rzeki Paoloi w masywie Gusevskogo na Półwyspie Tajmyr w Rosji, w pobliżu miejsca jego odkrycia. Paolovit został po raz pierwszy opisany w 1974 roku przez A.D. Genkina i jego zespół badawczy. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w tym samym roku. ## Zastosowania Paolovit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Jego jedyne znaczenie jest naukowe oraz kolekcjonerskie, jako składnik rzadkich paragenez minerałów z grupy platynowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
10.9
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja paolovitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. W badaniach pod mikroskopem kruszcowym w świetle odbitym wyróżnia się on wysokim współczynnikiem odbicia, kremowobiałą barwą i anizotropią. Ostateczne potwierdzenie wymaga analizy składu chemicznego, na przykład przy użyciu mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Gołym okiem jest niemożliwy do odróżnienia. Pod mikroskopem może być mylony z innymi minerałami platynowców (PGM) o podobnej barwie, takimi jak atokit (Pd₃Sn), stannopalladynit (Pd₅Sn₂), platyna rodzima, czy niektóre tellurki i arsenki. Pewne rozróżnienie daje jedynie analiza chemiczna, która wykazuje charakterystyczny stosunek palladu do cyny wynoszący 2:1. ## Formy kryształów Paolovit krystalizuje w układzie rombowym, jednak prawie nigdy nie tworzy wykształconych kryształów. Obserwuje się go wyłącznie w formie anhedralnych (niewykształconych), zaokrąglonych ziaren i agregatów, często w zrostach z innymi minerałami.

Środowisko występowania

## Geneza Paolovit jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w ultrazasadowych i zasadowych intruzjach warstwowych, w procesach związanych z krystalizacją magmy bogatej w siarczki miedzi, niklu i żelaza. Koncentruje się wraz z innymi minerałami z grupy platynowców (PGM) w określonych horyzontach kruszcowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów platynowców, takich jak atokit, rustenburgit, zvyagintsevit, a także z bardziej pospolitymi siarczkami: chalkopirytem, pentlandytem, pirotynem, bornitem i cubanitem. Współwystępuje również z magnetytem i ilmenitem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje paolovitu to złoża miedziowo-niklowe w rejonie Norylska (Oktyabrskoye, Talnakh) na Syberii w Rosji. Znajdowany jest również w innych dużych kompleksach magmowych na świecie, takich jak Bushveld w RPA, kompleks Sudbury w Kanadzie oraz w masywie Stillwater w Montanie, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z paolovitem jest oceniana zupełnie inaczej niż w przypadku typowych minerałów. Ponieważ występuje on w postaci mikroskopijnych ziaren, najważniejszym kryterium jest bogactwo paragenezy - obecność wielu innych, rzadkich minerałów platynowców na tym samym fragmencie skały. Istotna jest również pewność identyfikacji, potwierdzona analizą chemiczną. Wielkość samych ziaren paolovitu, choć zawsze mikroskopijna, również wpływa na wartość - większe inkluzje są bardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów okazy pochodzą z typowych lokalizacji w Rosji - złóż Talnakh i Oktyabrskoye w rejonie Norylska. Materiał z tych miejsc jest uznawany za klasyczny dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z paolovitem, będące zazwyczaj wrostkami w innych minerałach, nie wymagają i nie powinny być poddawane czyszczeniu mechanicznemu ani chemicznemu. Jakakolwiek próba izolacji mikroskopijnych ziaren może prowadzić do ich zniszczenia. Wystarczy delikatne usunięcie kurzu za pomocą sprężonego powietrza lub miękkiego pędzelka. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą reagować z otaczającymi go siarczkami lub samym paolovitem. Nie należy podgrzewać okazu ani narażać go na gwałtowne zmiany temperatury. Niewskazane jest także czyszczenie ultradźwiękowe. ## Przechowywanie Okazy zawierające paolovit najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Etykieta powinna precyzyjnie wskazywać lokalizację mikroskopijnych ziaren na okazie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej