Pansnerite

Wzór chemiczny: K₃Na₃Fe³⁺₆(As⁵⁺O₄)₈

Pansneryt to bardzo rzadki arsenian potasu, sodu i żelaza, tworzący mikroskopijne, heksagonalne kryształy o czerwonobrązowej barwie.

## Charakterystyka Pansneryt jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy arsenianów, o złożonym składzie chemicznym obejmującym potas, sód i żelazo. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub płytkowych kryształów o zarysie heksagonalnym, których rozmiar rzadko przekracza 100 mikrometrów. Zazwyczaj tworzy cienkie naloty i skorupy na powierzchni skał. Jego kryształy są zbyt małe, by można je było obserwować gołym okiem, a ich identyfikacja wymaga zaawansowanych technik analitycznych. ## Właściwości fizyczne Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych pansnerytu nie została w pełni określona. Kryształy wykazują połysk określany jako submetaliczny do szklistego. Jest minerałem kruchym. Twardość i gęstość nie zostały zmierzone z powodu braku odpowiednio dużego materiału do badań. ## Barwy i odmiany Pansneryt ma charakterystyczną czerwonobrązową do brązowoczarnej barwy. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na hałdach dawnej kopalni uranu w kruszconośnym rejonie Jáchymova w Czechach. Zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2014 roku (IMA2014-063). Jego nazwa honoruje Roberta J. Pansnera, amerykańskiego kolekcjonera minerałów, który specjalizował się w minerałach z Jáchymova i dostarczył próbkę, na której dokonano odkrycia. ## Zastosowania Pansneryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary jest obiektem zainteresowania wyłącznie wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów mikromontowych oraz instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3
Barwa: Light green, pale greenish, yellowish–greenish or yellowish
Połysk: Submetallic to vitreous
Rysa: Light brown
Gęstość: 3.596
Łupliwość: perfect {010}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja pansnerytu jest niemożliwa bez zaawansowanego sprzętu laboratoryjnego. Wstępne rozpoznanie w oparciu o czerwonobrązowe, mikroskopijne heksagonalne kryształki w paragenezie z innymi rzadkimi arsenianami z Jáchymova może być wskazówką, ale potwierdzenie wymaga analizy składu chemicznego (EDS) i dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi, wtórnymi arsenianami żelaza o podobnej barwie, takimi jak farmakosyderyt, symplezyt czy skorodyt, które mogą współwystępować w tym samym środowisku. Odróżnienie opiera się na analizie kształtu kryształów (heksagonalne tabliczki w przypadku pansnerytu) oraz precyzyjnej analizie chemicznej. ## Formy kryształów Pansneryt tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie, często zgrupowane w rozetkowe agregaty lub tworzące cienkie skorupy i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Pansneryt jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefie utleniania (wietrzenia) złóż kruszcowych bogatych w arsen. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w arsen z minerałami pierwotnymi zawierającymi żelazo, w obecności sodu i potasu. Jego występowanie jest związane z działalnością procesów hydrotermalnych i późniejszym wietrzeniem. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (Jáchymov) pansneryt współwystępuje z innymi rzadkimi arsenianami, takimi jak ekaterynit, metanowacekit, arsenuranospatyt, štěpit i undimit. Minerały te tworzą złożone paragenezy na skałach macierzystych. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania pansnerytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - rejon Jáchymova (dawniej Sankt Joachimsthal) w Rudawach (Krušné Hory), w Czechach. Minerał znaleziono na materiałach pochodzących z historycznych kopalń, w szczególności z żyły Geschieber.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów mikromontów najbardziej wartościowe są okazy, na których widoczne są dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy lub estetyczne grupy kryształów o wyraźnym heksagonalnym zarysie i intensywnej, czerwonobrązowej barwie. Ważny jest również kontrast z podłożem skalnym oraz obecność innych rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów pansnerytu jest jego typowa lokalizacja w Jáchymovie w Czechach. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z pansnerytem generalnie nie należy czyścić. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć mikroskopijne kryształy. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnego kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz wszelkimi formami czyszczenia mechanicznego (szczoteczki, ściereczki). Minerał jest kruchy i wrażliwy na zmiany chemiczne. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach do mikromontów, aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią. Przechowywać w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.