Palladosilicide

Wzór chemiczny: Pd₂Si

Palladosilicyd (palladosilicide) to bardzo rzadki krzemek palladu, tworzący mikroskopijne, metaliczne wrostki w skałach ultrazasadowych.

## Charakterystyka Palladosilicyd jest niezwykle rzadkim minerałem z grupy krzemków, składającym się z palladu i krzemu. Występuje w postaci bardzo drobnych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej kilkudziesięciu mikrometrów. Obserwowany jest jako wrostki w innych minerałach, głównie w stopach palladu i platyny. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są dostrzegalne jedynie pod dużym powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem i jest nieprzezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa jest oceniana na 4.5-5, co plasuje go w średnim zakresie twardości. Gęstość palladosilicydu jest wysoka i wynosi około 10.3 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa palladosilicydu pochodzi bezpośrednio od jego składu chemicznego - palladu (palladium) i krzemu (silicon). Minerał został po raz pierwszy opisany w 1975 roku przez A. D. Genkina, I. V. Murav'evę i N. V. Tronevę na podstawie materiału znalezionego w intruzji gabrowo-norytowej w rejonie rzeki Talnakh na Syberii w Rosji.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4.5-5
Barwa: Bright creamy white (in reflected light)
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 9.562
Łupliwość: None
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja palladosilicydu jest możliwa wyłącznie przy użyciu zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia rudna w świetle odbitym oraz mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS). W świetle odbitym ma kremowobiałą barwę z różowawym odcieniem. Nie wykazuje anizotropii ani wewnętrznych refleksów. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi mikroskopijnymi minerałami metali z grupy platyny (PGM), takimi jak zvyagintsevit (Pd₃Pb) czy atokit (Pd₃Sn). Pewne rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego, ponieważ ich właściwości optyczne są bardzo zbliżone. ## Formy kryształów Palladosilicyd tworzy wyłącznie anhedralne, nieregularne ziarna i skupienia, często jako obwódki wokół innych minerałów palladu.

Środowisko występowania

## Geneza Palladosilicyd powstaje w ultrazasadowych skałach magmowych, w szczególności w intruzjach gabrowo-norytowych, w procesach związanych z krystalizacją magmy bogatej w metale z grupy platyny. Tworzy się w późnych stadiach krystalizacji z pozostałości płynów magmowych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami platynowców, takimi jak polarit (PdBi), zvyagintsevit (Pd₃Pb), atokit (Pd₃Sn), a także z chalkopirytem, pentlandytem, cubanitem i magnetytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska tego minerału na świecie to złoża niklowo-miedziowe w rejonie Norylska (Talnakh, Oktyabrskoye) na Syberii w Rosji. Notowany był również w kompleksie Bushveld w Republice Południowej Afryki oraz w intruzji Muskox w Kanadzie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Okazy palladosilicydu nie występują w handlu kolekcjonerskim w formie izolowanej. Ich wartość jest czysto naukowa. Wartość kolekcjonerską mogą mieć polerowane zgłady skał ze złóż PGE (Platinum Group Elements), w których zidentyfikowano ten minerał. W takim przypadku o wartości decyduje bogactwo asocjacji mineralnej i jakość przygotowania preparatu mikroskopowego, a nie wygląd samego palladosilicydu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie w postaci wrostków w innych minerałach, izolowane czyszczenie palladosilicydu jest w praktyce niemożliwe. Okazy zawierające ten minerał należy czyścić metodami odpowiednimi dla głównego minerału (matrycy). ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami, które mogłyby uszkodzić zarówno palladosilicyd, jak i minerały towarzyszące. Gwałtowne zmiany temperatury i ultradźwięki również nie są wskazane. ## Przechowywanie Okazy z palladosilicydem, będące zazwyczaj wypolerowanymi zgładami lub fragmentami skał, powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w osobnych pojemnikach lub wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań powierzchni. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią.