Palladinite
Wzór chemiczny: Pd<sup>2+</sup>O
Tlenek palladu (PdO), rzadki minerał wtórny występujący w postaci nalotów i skupień ziemistych w strefach utleniania złóż bogatych w pallad.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4-5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 8.31
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Makroskopowe rozpoznanie palladynitu jest praktycznie niemożliwe. Identyfikacja opiera się na jego czarnej barwie, występowaniu w formie nalotów w asocjacji z innymi minerałami platynowców oraz na zaawansowanych testach chemicznych (np. mikroanaliza rentgenowska EDS/WDS) lub dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) w celu potwierdzenia składu i struktury. ## Odróżnianie od podobnych Palladynit można pomylić z innymi czarnymi tlenkami metali, takimi jak tenoryt (CuO), tlenki manganu (np. piroluzyt, hollandyt) czy tlenki żelaza (magnetyt, hematyt). Odróżnienie wymaga analizy chemicznej w celu wykrycia dominującej zawartości palladu. ## Formy kryształów Palladynit krystalizuje w układzie tetragonalnym. W naturze prawie nigdy nie tworzy wykształconych kryształów. Występuje w postaci skupień ziemistych, proszkowych, nerkowatych lub jako cienkie naloty i powłoki.
Środowisko występowania
## Geneza Palladynit jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych lub gossanach) rozwiniętych na kruszcowych złożach siarczkowych bogatych w pallad i inne metale z grupy platynowców. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów palladu, takich jak arsenki (np. palladoarsenid) czy antymonki. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami z grupy platynowców, takimi jak platyna rodzima, pallad rodzimy, a także z minerałami wtórnymi, jak atheneit, hematyt, goethyt, kwarc oraz minerały ilaste. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska palladynitu na świecie to m.in. Itabira w stanie Minas Gerais w Brazylii (lokalizacja typowa); kompleks Bushveld w RPA; złoża Sudbury w Kanadzie; intruzja Stillwater w Montanie, USA; a także niektóre złoża na Uralu w Rosji.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu palladynitu jest determinowana głównie przez bogactwo i ilość materiału na matrycy skalnej, a także przez potwierdzenie jego tożsamości za pomocą analiz. Ponieważ nie tworzy on estetycznych kryształów, jego wartość jest przede wszystkim naukowa i dokumentacyjna. Najbardziej cenione są okazy z dobrze udokumentowanej lokalizacji, z widocznymi, obfitymi czarnymi skupieniami na kontrastującym tle.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy palladynitu są zazwyczaj bardzo delikatne i często występują jako cienkie naloty. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich kwasów i silnych zasad, które mogą reagować z tlenkiem palladu. Okazy należy chronić przed ścieraniem i uderzeniami ze względu na ich niską twardość i często proszkową formę. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. pudełkach typu "membrane box"), aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy unikać środowisk o wysokiej wilgotności.