Paganoite

Wzór chemiczny: Ni<sup>2+</sup>Bi<sup>3+</sup>O(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)

Paganoit to bardzo rzadki arsenian niklu i bizmutu, tworzący charakterystyczne, jaskrawozielone naloty i agregaty.

## Charakterystyka Paganoit jest arsenianem niklu i bizmutu, występującym w postaci mikroskopijnych, tabliczkowych kryształów o wielkości do 0.2 mm. Tworzy on rozetkowe agregaty, kuliste skupienia oraz cienkie powłoki i naloty na skale macierzystej. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, jaskrawozielona lub żółtozielona barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy paganoitu wykazują szklisty połysk. Minerał jest przezroczysty do przeświecającego. Ze względu na mikroskopijną wielkość kryształów, twardość nie została precyzyjnie określona, ale szacuje się ją na około 3 w skali Mohsa. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 6.65 g/cm³. ## Barwy i odmiany Paganoit występuje w jednolitych, jaskrawych odcieniach zieleni, od szmaragdowozielonej po żółtozieloną. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na hałdach dawnej kopalni uranu Johanngeorgenstadt w Rudawach (Saksonia, Niemcy). Opisali go w 2002 roku Werner Krause, Heinz-Jürgen Bernhardt, H. Effenberger i U. Kolitsch. Nazwa honoruje Renato Pagano (ur. 1936), włoskiego kolekcjonera minerałów i autora, znanego ze swojej wiedzy na temat rzadkich gatunków minerałów i ich fotografowania. ## Zastosowania Paganoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
6.65
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Paganoit jest rozpoznawalny głównie dzięki swojej charakterystycznej, jaskrawozielonej barwie, formie występowania w postaci drobnych, rozetkowych agregatów oraz współwystępowaniu z innymi rzadkimi arsenianami bizmutu i niklu. Pozytywna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Paganoit można pomylić z innymi wtórnymi minerałami niklu o zielonej barwie, takimi jak annabergit, który jednak tworzy igiełkowe kryształy. Podobny wizualnie może być też mixyt, który krystalizuje w układzie heksagonalnym i często ma bardziej niebieskawy odcień. Ostateczne odróżnienie od tych i innych rzadkich arsenianów (np. preisingerytu, walenty) jest możliwe tylko za pomocą analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, tabliczkowe, o pokroju pseudoheksagonalnym. Zazwyczaj tworzą rozetkowe lub kuliste agregaty i cienkie skorupy.

Środowisko występowania

## Geneza Paganoit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) kruszców polimetalicznych bogatych w bizmut, nikiel i arsen. Formuje się w pustkach i szczelinach skał, najczęściej na podłożu kwarcowym. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. W lokalizacji typowej (Johanngeorgenstadt) znaleziono go w towarzystwie kwarcu, bismutytu, preisingerytu, walenty, atelestytu, eulitynu i rooseveltytu. W Jáchymovie współwystępuje z arsenolitem, annabergitem i erytrynem. ## Lokalizacje Potwierdzone stanowiska występowania paganoitu są nieliczne. Najważniejsze z nich to: - Johanngeorgenstadt w Rudawach, Saksonia, Niemcy (lokalizacja typowa). - Jáchymov (kopalnia Svornost) w Czechach. - Kopalnia Pucher, Schneeberg, Saksonia, Niemcy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy paganoitu to te, które posiadają bogate, dobrze uformowane, kuliste lub rozetkowe agregaty o intensywnej, jaskrawozielonej barwie, wyraźnie odcinające się od skały macierzystej (najlepiej białego kwarcu). Wielkość agregatów i pokrycie powierzchni matrycy są kluczowymi czynnikami wpływającymi na wartość. Ze względu na mikroskopijny charakter kryształów, okazy są oceniane głównie pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Najlepsze i najbardziej znane okazy pochodzą z lokalizacji typowej - Johanngeorgenstadt w Niemczech. Materiał z Jáchymova w Czechach jest również znany, ale zazwyczaj tworzy mniej spektakularne skupienia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy paganoitu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Ze względu na jego kruchość i potencjalną rozpuszczalność, należy unikać kontaktu z wodą i innymi płynami. Mycie ultradźwiękowe jest absolutnie zabronione. ## Czego unikać Należy unikać wszelkich chemikaliów, kwasów i detergentów. Minerał jest wrażliwy na ścieranie i uderzenia. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i wilgocią. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej