Paddlewheelite

Wzór chemiczny: MgCa₅Cu²⁺₂(U⁶⁺O₂)₄(CO₃)₁₂(H₂O)₃₃

Paddlewheelit to bardzo rzadki minerał uranylu, wyróżniający się unikatową strukturą kryształów przypominającą koła łopatkowe i intensywnie niebieskozieloną barwą.

## Charakterystyka Paddlewheelit jest złożonym, uwodnionym węglanem uranylu, magnezu, wapnia i miedzi. Jego nazwa, oznaczająca "koło łopatkowe", doskonale oddaje wygląd jego agregatów kryształowych. Tworzy on kuliste skupienia składające się z niezwykle cienkich, tabliczkowych kryształów, które promieniście rozchodzą się od wspólnego centrum. Te unikatowe struktury osiągają rozmiary do około 0.3 mm i charakteryzują się intensywną, niebieskozieloną barwą. ## Właściwości fizyczne Kryształy paddlewheelitu są przezroczyste i wykazują szklisty połysk. Minerał jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi 2.497 g/cm³. Jest silnie radioaktywny ze względu na wysoką zawartość uranu. ## Barwy i odmiany Paddlewheelit występuje w jednolitym, charakterystycznym niebieskozielonym kolorze. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2017 roku pod numerem IMA2017-0 Paddlewheelit został odkryty na historycznym okazie pochodzącym z kopalni Svornost w Jáchymovie w Czechach. Nazwa nawiązuje do jego wyjątkowej morfologii agregatów, przypominającej koła łopatkowe parowca (ang. paddlewheel). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i wysoką radioaktywność, paddlewheelit nie ma żadnego zastosowania praktycznego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Połysk: Szklisty
Rysa: Jasnoniebieskozielona
Gęstość: 2.497
Łupliwość: {100}
Przezroczystość: Przezroczysty
Układ krystaliczny: Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami diagnostycznymi paddlewheelitu są jego unikatowa forma w postaci kulistych agregatów przypominających koła łopatkowe, intensywna niebieskozielona barwa oraz bardzo niska twardość. Minerał wykazuje również silną radioaktywność, łatwą do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Rysa ma charakterystyczny, bladozielononiebieski kolor. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na wyjątkową morfologię, paddlewheelit jest trudny do pomylenia z innymi minerałami. Podobną barwę mogą mieć inne wtórne minerały miedzi i uranu (np. niektóre odmiany uranofanu, cuproskłodowskit), jednak żaden z nich nie tworzy tak charakterystycznych, promienistych agregatów w formie "kół łopatkowych". ## Formy kryształów Paddlewheelit tworzy kuliste lub półkuliste agregaty o średnicy do 0.3 mm. Agregaty te zbudowane są z niezwykle cienkich, tabliczkowych kryształów o zarysie rombu, które rozchodzą się promieniście od wspólnego środka. Ta specyficzna budowa jest najbardziej charakterystyczną cechą wizualną minerału.

Środowisko występowania

## Geneza Paddlewheelit jest wtórnym minerałem uranu, który krystalizuje w strefach utleniania złóż kruszców zawierających uraninit. Powstaje w wyniku działania roztworów bogatych w węglany, miedź, wapń i magnez na pierwotne rudy uranu. Jego obecność świadczy o specyficznych warunkach chemicznych panujących w obrębie złoża. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym paddlewheelit występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów wtórnych. Stwierdzono jego współwystępowanie z andersonitem, liebigitem, schröckingerytem, bayleyitem, a także z gipsem i prawdopodobnie innymi, niezidentyfikowanymi jeszcze fazami mineralnymi. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania paddlewheelitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - żyła Klement w historycznej kopalni Svornost w Jáchymovie (dawniej Sankt Joachimsthal), w Czechach. Jest to jedno z najważniejszych na świecie stanowisk dla wtórnych minerałów uranu.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu paddlewheelitu ocenia się przede wszystkim na podstawie wykształcenia i czytelności jego unikatowych agregatów. Najbardziej cenione są mikromonty, na których widoczne są dobrze zdefiniowane, izolowane "koła łopatkowe" o intensywnej, niebieskozielonej barwie. Ważna jest również estetyka matrycy skalnej oraz obecność minerałów towarzyszących, które podnoszą wartość naukową i wizualną okazu. Ze względu na mikroskopijne rozmiary, kluczowa jest jakość wykonanej fotografii (photomicrography). ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów paddlewheelitu jest jego typowa lokalizacja w Jáchymovie w Czechach. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca, co czyni je niezwykle pożądanymi przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i uranowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał jest ekstremalnie delikatny i kruchy. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane i grozi zniszczeniem okazu. Nie należy używać żadnych płynów ani ultradźwięków. Wszelkie zanieczyszczenia, takie jak kurz, można usuwać wyłącznie bardzo ostrożnie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Paddlewheelit jest minerałem bardzo wrażliwym. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Jako minerał wtórny, jest niestabilny w zmiennych warunkach wilgotności. Ze względu na zawartość uranu jest silnie radioaktywny, co wymaga stosowania odpowiednich środków ostrożności - należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, nie wdychać pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Okazy paddlewheelitu muszą być przechowywane w specjalistycznych warunkach. Najlepiej umieścić je w szczelnym, zamykanym pojemniku (np. typu "membrane box"), który chroni przed uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Ze względu na radioaktywność, należy przechowywać go z dala od miejsc stałego przebywania ludzi, w oznaczonym pojemniku, najlepiej w ołowianej osłonie w celu ograniczenia promieniowania.