Oxyplumboroméite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>2</sub>Sb<sup>5+</sup><sub>2</sub>O<sub>7</sub>

Oksyplumboromeit to rzadki tlenek ołowiu i antymonu z grupy romeitu, tworzący drobne, ośmiościenne kryształy o żywicznym połysku.

## Charakterystyka Oksyplumboromeit jest minerałem z grupy romeitu, należącym do nadgrupy pirochloru. Chemicznie jest to tlenek ołowiu i antymonu. Tworzy najczęściej bardzo małe, ale dobrze wykształcone, ostre kryształy w formie ośmiościanów, rzadziej sześcianów lub ich kombinacji. Kryształy zazwyczaj nie przekraczają 1-2 mm wielkości. Występuje w postaci pojedynczych kryształów lub niewielkich grup narosłych na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa i znaczną gęstością, wynoszącą od 6,45 do 6,63 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Ma żywiczny do submetalicznego połysk. Jest kruchy, a jego przełam jest nierówny do muszlowego. Nie wykazuje łupliwości. ## Barwy i odmiany Oksyplumboromeit przybiera barwy od żółtej, przez żółto-brązową, brązową, czerwonawobrązową, aż do niemal czarnej. Jego rysa jest jasnożółta do żółtobrązowej. Nie wyróżnia się nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego składu chemicznego - dominacji tlenu (Oxy) i ołowiu (plumbo) oraz do jego związku ze stibikonitem, który historycznie był częścią grupy romeitu (roméite). Został formalnie uznany jako odrębny gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku w ramach redefinicji nadgrupy pirochloru. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, oksyplumboromeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub systematyce mineralogicznej.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Żywiczny do submetalicznego
Rysa
Jasnożółta do żółtobrązowej
Gęstość
6.45-6.63
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny do muszlowego
Przezroczystość
Przeświecający do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy rozpoznawcze to forma kryształów (idealne ośmiościany), wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar), żywiczny połysk oraz barwa (odcienie żółci i brązu). Występuje w charakterystycznym środowisku geologicznym - strefach utlenienia złóż kruszców. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z nadgrupy pirochloru, takimi jak bindheimit czy stibikonit. Odróżnienie często wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS). Od sfalerytu różni się wyższą twardością i formą kryształów. Od granatów (np. spessartynu) odróżnia go znacznie wyższa gęstość i jaśniejsza rysa. ## Formy kryształów Najczęściej tworzy izometryczne, ostre kryształy o pokroju ośmiościennym {111}. Rzadziej spotykane są formy sześcianu {100} lub dwunastościanu rombowego {110}, a także ich kombinacje.

Środowisko występowania

## Geneza Oksyplumboromeit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia (tzw. czapach żelaznych) hydrotermalnych złóż polimetalicznych, bogatych w ołów i antymon. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków i siarkosoli zawierających te pierwiastki. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utlenienia, takimi jak cerusyt, anglesyt, bindheimit, stibikonit, a także z kwarcem, goethytem i hematytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału to kopalnia Binchen w dolinie Binn (Binntal) w Szwajcarii oraz kopalnia Clara w Schwarzwaldzie w Niemczech. Znany jest również z niewielkich wystąpień w Harzu (Niemcy) oraz z kopalni Mounana w Gabonie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi i błyszczącymi kryształami o intensywnej, żółtej lub czerwonobrązowej barwie. Ważny jest dobry kontrast z matrycą skalną oraz brak uszkodzeń. Ze względu na małe rozmiary kryształów, wysoko cenione są bogate grupy krystaliczne. Okazy z klasycznych, historycznych lokalizacji, jak Binnatal, są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Najlepsze jakościowo okazy, uważane za światowy standard dla tego minerału, pochodzą z kopalni Clara w Niemczech oraz z doliny Binn w Szwajcarii. To z tych miejsc pochodzi większość materiału dostępnego na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, zaleca się użycie miękkiego pędzelka i wody destylowanej, a następnie dokładne osuszenie. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić drobne kryształy. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Minerał jest kruchy, więc trzeba chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem czy wilgocią, ale stabilne warunki są zawsze zalecane. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią małe i delikatne kryształy przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Etykieta z dokładną lokalizacją jest kluczowa dla wartości kolekcjonerskiej.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej