Oxammite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>)<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O

Oksamit to rzadki minerał organiczny - uwodniony szczawian amonu, występujący w postaci kruchych, bezbarwnych lub białych kryształów i nalotów.

## Charakterystyka Oksamit jest minerałem z grupy substancji organicznych, a chemicznie uwodnionym szczawianem amonu. Występuje rzadko, tworząc niewielkie, tabliczkowe lub słupkowe kryształy, często zebrane w promieniste agregaty lub rozetki. Bywa również spotykany w formie skupień ziarnistych, ziemistych oraz jako wykwity i naloty. Jest minerałem bardzo kruchym i miękkim, a jego bezbarwne, białe lub żółtawe kryształy mają szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Oksamit charakteryzuje się niewielką twardością, wynoszącą 2,5 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jego gęstość jest również niska i wynosi około 1,5 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. Połysk jest szklisty, a minerał może być przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny, biały lub ma odcień słomkowożółty. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa oksamitu pochodzi od jego składu chemicznego - jest to sól kwasu szczawiowego (oxalic acid) i amoniaku (ammonia). Minerał został po raz pierwszy opisany w 1870 roku przez Charlesa Uphama Sheparda na podstawie materiału znalezionego w guanie na wyspach Guañape w Peru. ## Zastosowania Oksamit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
1.5
Łupliwość
Doskonała wg {110}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną oksamitu jest jego bardzo niska twardość (2,5) i niewielka gęstość. Charakterystyczna jest też jego rozpuszczalność w wodzie. Występuje w specyficznym środowisku - w złożach guana lub w osadach jeziornych bogatych w materię organiczną. Reaguje z kwasami, wydzielając amoniak. ## Odróżnianie od podobnych Oksamit można pomylić z innymi rzadkimi minerałami organicznymi występującymi w guanie, takimi jak whewellit czy weddellit. Whewellit i weddellit (szczawiany wapnia) są jednak znacznie twardsze (2,5-3) i nie rozpuszczają się w wodzie tak łatwo jak oksamit. Od innych miękkich, białych minerałów (np. gipsu) odróżnia go geneza oraz reakcja z wodą. ## Formy kryształów Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub krótkosłupkowe kryształy o przekroju rombowym. Często występują w formie promienistych lub gwiaździstych agregatów, a także skupień ziarnistych i ziemistych nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Oksamit jest minerałem pochodzenia organicznego. Powstaje w wyniku reakcji kwasu szczawiowego i amoniaku, które są produktami rozkładu materii organicznej w specyficznych warunkach. Najczęściej tworzy się w złożach guana ptaków morskich lub nietoperzy, gdzie zachodzą procesy gnilne bogate w związki azotu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami organicznymi i fosforanami typowymi dla złóż guana. Jego najczęstszymi minerałami towarzyszącymi są salmiak, maskagnit, fosfammit, a także whewellit i weddellit. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko oksamitu to wyspy Guañape u wybrzeży Peru. Znany jest również z jaskini Baracoa na Kubie. Występuje także w osadach jeziornych w pobliżu miejscowości Tadżyk w Czechach.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami, tworzące atrakcyjne wizualnie, promieniste agregaty na skale macierzystej. Ze względu na rzadkość minerału, każdy okaz z potwierdzonej lokalizacji, nawet w formie nalotu, ma wartość kolekcjonerską. Wielkość kryształów rzadko przekracza kilka milimetrów, więc okazy z większymi kryształami są wyjątkowo pożądane. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej znane okazy pochodzą z wysp Guañape w Peru. Materiał z tej lokalizacji jest uważany za typowy dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy oksamitu są ekstremalnie wrażliwe na wodę, w której łatwo się rozpuszczają. Czyszczenie na mokro jest absolutnie zabronione. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą, parą wodną i innymi płynami. Minerał jest bardzo miękki i kruchy, podatny na uszkodzenia mechaniczne. Powinien być chroniony przed wysoką wilgotnością powietrza, która może prowadzić do jego powolnego rozpuszczania i degradacji. Należy go także chronić przed wysoką temperaturą. ## Przechowywanie Oksamit wymaga przechowywania w warunkach o kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepiej trzymać go w szczelnym, zamykanym pudełku (typu "membrane box" lub w pudełku z pochłaniaczem wilgoci). Należy unikać wystawiania go na otwarte powietrze, zwłaszcza w wilgotne dni.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej