Owyheeite

Wzór chemiczny: Ag<sup>1+</sup><sub>3</sub>Pb<sup>2+</sup><sub>10</sub>Sb<sup>3+</sup><sub>11</sub>S<sup>2-</sup><sub>28</sub>

Owyheeit jest rzadkim siarkosolnym minerałem srebra, ołowiu i antymonu, tworzącym charakterystyczne, igiełkowe kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Owyheeit to złożony siarkosolny minerał należący do grupy lillianitu. Występuje najczęściej w postaci skupień drobnych, igiełkowych lub włosowatych kryształów, które mogą tworzyć splątane agregaty przypominające filc. Rzadziej spotykane są lepiej wykształcone, pręcikowe kryształy o długości do kilku centymetrów. Jego wygląd jest typowy dla wielu siarkosoli – ma stalowoszary do srebrzystobiałego kolor i silny, metaliczny połysk, który na zwietrzałych powierzchniach matowieje i może pokrywać się czarnym lub żółtawym nalotem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest nieprzezroczysty i dość ciężki z uwagi na dużą zawartość ołowiu – jego gęstość waha się od 6.45 do 6.58 g/cm³. Kryształy są giętkie, ale nieelastyczne, co oznacza, że można je wygiąć, ale nie wracają do pierwotnego kształtu. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Owyheeit ma zazwyczaj barwę od jasnej, stalowoszarej do srebrzystobiałej. Z czasem jego powierzchnia może ciemnieć, przybierając matowy, czarny odcień, a niekiedy pojawia się na niej tęczowa patyna lub żółtawy nalot wtórnych minerałów. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1921 roku przez E.V. Shannona na podstawie próbek z kopalni Poorman w hrabstwie Owyhee w stanie Idaho, USA. Jego nazwa pochodzi bezpośrednio od lokalizacji typowej – hrabstwa Owyhee, które z kolei zostało nazwane na cześć trzech rdzennych Hawajczyków (wówczas nazywanych "Owyhee"), którzy zaginęli podczas eksploracji tego regionu w 1819 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, owyheeit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego jako ruda srebra czy ołowiu. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w systematyce minerałów, a zwłaszcza w rzadkich siarkosolach.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
6.45-6.58
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Owyheeit można rozpoznać po jego charakterystycznej formie – splątanych agregatach cienkich, igiełkowych lub włosowatych kryształów. Kluczowe cechy to również stalowoszara barwa, silny metaliczny połysk, niska twardość (2.5 w skali Mohsa) oraz czarna rysa. Jest ciężki jak na swój wygląd z powodu wysokiej zawartości ołowiu. ## Odróżnianie od podobnych Owyheeit jest trudny do odróżnienia od innych igiełkowych siarkosoli bez zaawansowanych badań (XRD, EDS). Można go pomylić z jamesonitem, boulangerytem, zinkenitem czy stibnitem. - **Jamesonit** często tworzy podobne "filcowe" agregaty, ale jego kryształy bywają grubsze i mają tendencję do wykazywania poprzecznego prążkowania. Ma też nieco wyższą twardość. - **Boulangeryt** również tworzy skupienia igiełkowe, ale często są one bardziej jedwabiste w wyglądzie. - **Stibnit** ma podobny wygląd i połysk, ale jest znacznie bardziej miękki (twardość 2) i ma doskonałą łupliwość, która powoduje, że kryształy łatwo rozdzielają się na podłużne włókna. Zazwyczaj tworzy też grubsze, lepiej wykształcone kryształy. Ostateczna identyfikacja wymaga analizy chemicznej w celu potwierdzenia obecności srebra, ołowiu i antymonu w odpowiednich proporcjach. ## Formy kryształów Kryształy owyheeitu są wydłużone w formie igieł, włosków lub pręcików, często o przekroju kwadratowym lub prostokątnym. Zazwyczaj występują w postaci gęstych, splątanych lub promienistych agregatów. Rzadko spotyka się pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Owyheeit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych formujących się w warunkach od niskich do umiarkowanych temperatur. Jest produktem krystalizacji z roztworów bogatych w siarkę, antymon, ołów i srebro. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami. Do jego najczęstszych minerałów towarzyszących należą: kwarc, piryt, galena, sfaleryt, stibnit, jamesonit, boulangeryt, tetraedryt, polibazyt oraz różne minerały srebra, jak akantyt czy pyrargiryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska owyheeitu znajdują się w USA, w srebronośnych żyłach w stanie Idaho (hrabstwo Owyhee, m.in. kopalnie Poorman i De Lamar) oraz Nevada. Znany jest również z historycznych kopalń srebra w Meksyku (np. w Zacatecas). W Europie jego wystąpienia odnotowano m.in. w Příbramie w Czechach, w kopalniach w Rumunii (Baia Sprie, Herja), a także w Niemczech i na Słowacji. Występuje również w Boliwii (departament Potosí).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, długimi i nieuszkodzonymi kryształami, tworzące estetyczne, promieniste lub splątane agregaty. Kontrast z jasną matrycą, najczęściej kwarcową, znacznie podnosi atrakcyjność wizualną. Okazy z historycznych, klasycznych lokalizacji, takich jak kopalnia Poorman w Idaho, są szczególnie poszukiwane. Czystość okazu, brak uszkodzeń mechanicznych i niepożądanych nalotów również wpływają na jego wartość. ## Popularne stanowiska Za najlepsze na świecie uchodzą okazy pochodzące z lokalizacji typowej w hrabstwie Owyhee w Idaho, USA. Wysokiej jakości materiał kolekcjonerski dostarczały również kopalnie w Czechach (Příbram) oraz w Rumunii (szczególnie z kopalni Herja). Okazy z tych miejsc są standardem, do którego porównuje się znaleziska z innych części świata.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy owyheeitu są bardzo delikatne i kruche. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Nie zaleca się czyszczenia na mokro, a zwłaszcza z użyciem detergentów, które mogą wejść w reakcję z minerałem. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i zasadami. Minerał jest wrażliwy na wilgoć i zmiany temperatury. Długotrwała ekspozycja na światło i wilgotne powietrze może powodować jego utlenianie, matowienie i powstawanie nalotów. Nie należy go podgrzewać ani narażać na ultradźwięki. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych pojemnikach (np. pudełkach z membraną lub klaserach mineralogicznych) z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła. Ze względu na kruchość igiełkowych kryształów, należy unikać wibracji i kontaktu z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej