Ottohahnite

Wzór chemiczny: Na<sub>6</sub>(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>5</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>7</sub>·1.5H<sub>2</sub>O

Ottohanit to ekstremalnie rzadki, radioaktywny siarczan uranylu sodu, tworzący mikroskopijne, igiełkowe kryształy o intensywnej fluorescencji.

## Charakterystyka Ottohanit jest wtórnym minerałem uranu, występującym w postaci jasnożółtych lub zielonkawożółtych nalotów i skorup. Tworzy niezwykle małe, igiełkowe lub pryzmatyczne kryształy, których długość rzadko przekracza 0.1 mm. Z tego powodu jest klasyfikowany jako minerał mikromontażowy, a jego cechy dostrzegalne są jedynie pod dużym powiększeniem. Jest przezroczysty i ma szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Ze względu na mikroskopijny rozmiar i kruchość kryształów, twardość ottohanitu nie została określona. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i struktury krystalicznej wynosi 3.11 g/cm³. Kluczową właściwością fizyczną jest silna, zielonkawożółta fluorescencja w świetle ultrafioletowym (zarówno długo- jak i krótkofalowym), typowa dla minerałów uranylowych. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednolitym, jasnożółtym do zielonkawożółtego zabarwieniu. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Otto Hahna (1879–1968), niemieckiego chemika i fizyka, laureata Nagrody Nobla, który w 1938 roku wraz z Fritzem Strassmannem odkrył zjawisko rozszczepienia jądra atomowego uranu. Ottohanit został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2015 roku, a jego pełny opis naukowy opublikowano w 2016 roku. Został odkryty przez Jakuba Plášila i jego zespół. ## Zastosowania Ottohanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich (tzw. "species collectors").

Właściwości

Połysk
Vitreous
Rysa
Pale yellow
Gęstość
3.11
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą diagnostyczną, którą można zaobserwować bez specjalistycznego sprzętu, jest bardzo silna, zielonkawożółta fluorescencja w świetle UV. W połączeniu z charakterystycznym miejscem występowania (wykwity w kopalniach uranu) i jasnożółtą barwą, pozwala to na wstępne podejrzenie obecności ottohanitu. Ostateczna identyfikacja wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Ottohanit można łatwo pomylić z innymi wtórnymi siarczanami uranylu, takimi jak natrozippeit, bluelizardyt czy johannit, które często z nim współwystępują, mają podobną barwę i również wykazują fluorescencję. Wizualne odróżnienie tych minerałów w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwe. Różnią się one składem chemicznym i strukturą krystaliczną, co można stwierdzić jedynie w laboratorium. ## Formy kryształów Ottohanit tworzy skupienia i naloty złożone z bardzo drobnych, igiełkowych (ang. acicular) lub wydłużonych, słupkowych (ang. prismatic) kryształów. Poszczególne kryształy rzadko osiągają długość 0.1 mm i często są ze sobą zrośnięte w chaotyczne agregaty lub niewielkie, promieniste grupy.

Środowisko występowania

## Geneza Ottohanit jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach panujących w opuszczonych wyrobiskach kopalń uranu. Tworzy się jako produkt ewaporacji (odparowywania) kwaśnych, bogatych w siarczany wód kopalnianych, które wchodzą w reakcję z rudami uranu. Krystalizuje w postaci wykwitów na ścianach tuneli w warunkach podwyższonej wilgotności. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej ottohanit występuje w towarzystwie innych rzadkich, wtórnych siarczanów uranylu, takich jak bluelizardyt, johannit i natrozippeit, a także z gipsem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania ottohanitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Blue Lizard w Red Canyon, hrabstwo San Juan, stan Utah w USA.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku minerału mikromontażowego, jakim jest ottohanit, o wartości okazu decyduje przede wszystkim bogactwo i jakość mikrokryształów. Najbardziej pożądane są próbki z gęstym pokryciem dobrze wykształconych, choć mikroskopijnych, igiełkowych kryształów. Dodatkową wartość stanowi obecność innych rzadkich minerałów towarzyszących na tej samej matrycy. Kluczowym kryterium jest jednak pewność identyfikacji, najlepiej potwierdzona analitycznie. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy kolekcjonerskie pochodzą z jednego miejsca na świecie - kopalni Blue Lizard w stanie Utah, USA. Jest to stanowisko niedostępne dla szerokiej publiczności, a pozyskiwanie materiału odbywa się w ramach specjalistycznych wypraw badawczych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerał jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego absolutnie nie wolno go czyścić na mokro. Jedyną dopuszczalną metodą usuwania kurzu jest bardzo delikatne zdmuchnięcie powietrzem z bezpiecznej odległości, na przykład za pomocą gruszki fotograficznej. Każdy kontakt mechaniczny grozi zniszczeniem mikroskopijnych kryształów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami, wysokiej wilgotności, gwałtownych zmian temperatury oraz bezpośredniego światła słonecznego. Jako minerał uranu, ottohanit jest radioaktywny. Należy przechowywać go z dala od materiałów światłoczułych i innych minerałów, które mogą być wrażliwe na promieniowanie. Podczas obchodzenia się z okazem należy zachować podstawowe środki ostrożności: nie wdychać pyłu, nie spożywać i myć ręce po kontakcie. ## Przechowywanie Okazy ottohanitu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w szczelnie zamkniętym, przezroczystym pudełku typu "micromount", które chroni je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Pudełko należy wyraźnie oznakować jako zawierające minerał radioaktywny.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej