Otavite

Wzór chemiczny: Cd<sup>₂+</sup>CO<sub>₃</sub>

Rzadki węglan kadmu z grupy kalcytu, tworzący najczęściej drobne, romboedryczne kryształy i skorupowe naloty o perłowym lub szklistym połysku.

## Charakterystyka Otawit to rzadki minerał z grupy węglanów, będący chemicznie węglanem kadmu (CdCO₃). Należy do grupy kalcytu, z którym dzieli podobną strukturę krystaliczną. Najczęściej występuje w postaci niewielkich, romboedrycznych lub skalenoedrycznych kryształów, które rzadko osiągają rozmiary przekraczające kilka milimetrów. Tworzy także skupienia w formie skorup, nalotów i skupień ziarnistych, często na podłożu innych minerałów, takich jak smithsonit czy hemimorfit. ## Właściwości fizyczne Otawit charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą od 3.5 do 4. Jego gęstość jest stosunkowo duża i wynosi około 5.03 g/cm³. Minerał ten wykazuje doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, zgodną z romboedrem, co jest typowe dla minerałów z grupy kalcytu. Połysk otawitu jest zazwyczaj perłowy na powierzchniach łupliwości lub szklisty do diamentowego na ścianach kryształów. ## Barwy i odmiany Czysty otawit jest bezbarwny lub biały. Zazwyczaj jednak bywa zabarwiony na odcienie żółtawe, czerwonawobrązowe, różowe lub zielonkawe z powodu domieszek i zanieczyszczeń. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia - został po raz pierwszy opisany w 1906 roku przez Otto Schneidera na podstawie okazów znalezionych w kopalni Tsumeb, w górach Otavi w Namibii. Nazwa nawiązuje bezpośrednio do tego regionu geograficznego. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, otawit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest natomiast wysoko cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-4
Połysk: Szklisty, Diamentowy, Perłowy
Rysa: Biała
Gęstość: 5.03
Łupliwość: Doskonała wg {1011}
Przełam: Muszlowy
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną otawitu jest jego gwałtowna reakcja z kwasami (np. zimnym, rozcieńczonym kwasem solnym), co jest typowe dla węglanów. Wysoka gęstość, romboedryczna łupliwość oraz współwystępowanie z innymi minerałami strefy utleniania złóż cynku i ołowiu (jak smithsonit) są również ważnymi wskazówkami. Połysk bywa charakterystycznie perłowy. ## Odróżnianie od podobnych Otawit można pomylić z innymi węglanami z grupy kalcytu, takimi jak kalcyt, smithsonit czy rodochrozyt. Od kalcytu odróżnia go znacznie większa gęstość. Od smithsonitu (węglanu cynku) bywa trudny do odróżnienia bez analizy chemicznej, choć smithsonit częściej tworzy skupienia nerkowate i kuliste. Różowy otawit może przypominać rodochrozyt, ale ten drugi ma zazwyczaj bardziej intensywną barwę i często występuje w innych asocjacjach mineralnych. ## Formy kryształów Otawit krystalizuje w układzie trygonalnym. Najczęściej tworzy niewielkie, dobrze wykształcone romboedry i skalenoedry. Powszechne są także jego skupienia w postaci cienkich skorup i nalotów na innych minerałach, a także agregaty o budowie ziarnistej lub promienistej.

Środowisko występowania

## Geneza Otawit jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż kruszców, które są bogate w kadm. Tworzy się w wyniku wietrzenia minerałów pierwotnych zawierających kadm, takich jak greenockit (siarczek kadmu), w obecności roztworów bogatych w węglany. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak smithsonit, cerusyt, hemimorfit, hydrocerusyt, azuryt, malachit oraz greenockit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania otawitu jest kopalnia Tsumeb w Namibii, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy. Znaczące znaleziska pochodzą również z kopalni Montevecchio na Sardynii (Włochy). Inne udokumentowane lokalizacje to m.in. kopalnia Shangani w Zimbabwe, Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia), a także niektóre stanowiska w Chinach (prowincja Junnan) i Wietnamie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o wyraźnym połysku. Ważny jest również kolor - atrakcyjne są okazy o zabarwieniu różowym lub czerwonawym. Wielkość kryształów ma duże znaczenie, ponieważ większość z nich jest bardzo mała; okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są rzadkością. Atrakcyjności dodaje kontrastująca matryca skalna, np. ciemny tennantyt. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i najwyżej cenione okazy otawitu pochodzą z jego lokalizacji typowej - kopalni Tsumeb w Namibii. Okazy z tego miejsca, zwłaszcza te historyczne, osiągają najwyższe ceny i są uważane za klasyki mineralogiczne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy otawitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Ze względu na jego reaktywność z kwasami, nie wolno stosować żadnych kwaśnych środków czyszczących. ## Czego unikać Otawit jest wrażliwy na kwasy - nawet słabe, takie jak ocet, powodują jego gwałtowne pienienie się i rozkład. Należy chronić go przed wszelkimi chemikaliami, w tym środkami czystości domowej. Unikać także ultradźwiękowych myjek i czyszczenia parowego, które mogą uszkodzić delikatne kryształy i skupienia. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Jest to minerał kruchy, dlatego wymaga ochrony przed uderzeniami i upadkami. Najlepiej eksponować go w zamkniętych gablotach, chroniąc przed kurzem i zanieczyszczeniami.