Osumilite

Wzór chemiczny: KFe₂+₂(Al₅Si₁₀)O₃₀

Osumilit to rzadki krzemian pierścieniowy o złożonym składzie, tworzący najczęściej niebieskie lub czarne, tabliczkowe kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Osumilit jest złożonym krzemianem pierścieniowym (cyklokrzemianem) należącym do grupy Milaritu. Tworzy on zazwyczaj niewielkie, sześcioboczne, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy. Występuje także w formie ziarnistych skupień wrosłych w skałę. Jest minerałem kruchym, a jego kryształy rzadko osiągają rozmiary przekraczające kilka milimetrów. ## Właściwości fizyczne Osumilit charakteryzuje się twardością 5-6 w skali Mohsa i gęstością około 2.64 g/cm³. Ma szklisty połysk i jest zazwyczaj przeświecający, rzadziej przezroczysty. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny do muszlowego. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykane barwy osumilitu to różne odcienie niebieskiego (od indygo po błękitny), szaroniebieski, czarny, brązowy i różowy. Barwa jest uzależniona od domieszek pierwiastków, głównie żelaza. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1953 roku przez Akiho Miyashiro. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia w prefekturze Ōsumi (obecnie część prefektury Kagoshima) w Japonii. Został zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, osumilit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów i naukowców badających procesy metamorficzne w wysokich temperaturach.

Właściwości

Twardość Mohsa: 5-6
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 2.64
Łupliwość: Brak
Przełam: Nierówny do muszlowego
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Osumilit rozpoznaje się głównie po jego charakterystycznym, sześciobocznym pokroju kryształów, szklistym połysku oraz barwie (najczęściej niebieskiej, szarej lub czarnej). Występowanie w specyficznych, wysokotemperaturowych skałach metamorficznych (facja granulitowa) jest kluczową wskazówką. Twardość w przedziale 5-6 pomaga w odróżnieniu od miększych minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Osumilit bywa mylony z kordierytem, szafirem lub turmalinem (schorlem). - Od **kordierytu** różni się pokrojem (kordieryt częściej tworzy pseudoheksagonalne kryształy pryzmatyczne) i często intensywniejszą niebieską barwą. Kordieryt wykazuje też silny pleochroizm, który w osumilicie jest słabszy. - Od **szafiru** (korundu) jest znacznie miększy (twardość szafiru to 9). - Od czarnego **turmalinu** (schorlu) odróżnia go niższa twardość (turmalin 7-7.5) i często bardziej tabliczkowy pokrój. ## Formy kryształów Kryształy osumilitu są heksagonalne, najczęściej krótkie, pryzmatyczne lub tabliczkowe, o sześciobocznym zarysie. Występuje również w postaci skupień ziarnistych, nieregularnych ziaren lub jako składnik masy skalnej.

Środowisko występowania

## Geneza Osumilit jest minerałem typowym dla skał poddanych metamorfizmowi regionalnemu w warunkach wysokiej temperatury i stosunkowo niskiego ciśnienia, charakterystycznych dla facji granulitowej i piroksenowo-hornblendowej. Powstaje również w produktach wulkanicznych, takich jak lawy i tufy ryolitowe, gdzie krystalizuje z magmy w końcowych etapach jej stygnięcia. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z takimi minerałami jak kwarc, skalenie potasowe (sanidyn, ortoklaz), plagioklazy, biotyt, kordieryt, hipersten, magnetyt, ilmenit, szafiryn i trydymit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska osumilitu na świecie to m.in.: - Japonia (Sakkabira, prefektura Kagoshima - miejsce typowe) - Włochy (obszar wulkaniczny Vulsini, Lacjum) - Niemcy (rejon wulkaniczny Eifel) - USA (Obsidian Cliffs, Wyoming; góry Jemez, Nowy Meksyk) - Antarktyda (Ziemia Enderby) - Tadżykistan (góry Pamir)

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi, sześciobocznymi kryształami o intensywnej, niebieskiej lub indygowej barwie. Wysoko oceniane są również przezroczyste kryształy, które należą do rzadkości. Kontrastujące umiejscowienie na jasnej matrycy skalnej (np. w ryolicie) znacznie podnosi atrakcyjność wizualną i wartość okazu. ## Popularne stanowiska Okazy o jakości kolekcjonerskiej, choć zazwyczaj niewielkie, pochodzą głównie z lokalizacji wulkanicznych. Szczególnie poszukiwane są niebieskie kryształy z kompleksu wulkanicznego Eifel w Niemczech oraz z włoskiego Lacjum. Japońskie okazy z lokalizacji typowej mają głównie znaczenie historyczne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy osumilitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, unikając silnego strumienia. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia w kruchych kryształach. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Należy chronić go przed kontaktem z kwasami i silnymi środkami chemicznymi. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne nie jest zalecana, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie. ## Przechowywanie Okazy osumilitu, szczególnie te z dobrze wykształconymi kryształami, powinny być przechowywane w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Najlepiej trzymać je w stabilnych warunkach pokojowych, z dala od źródeł wilgoci i kurzu.