Osarsite

Wzór chemiczny: Os<sup>3+</sup>(AsS)<sup>3-</sup>

Osarsyt to rzadki arsenosiarczek osmu, występujący w postaci mikroskopijnych, metalicznych ziaren w ultrazasadowych skałach.

## Charakterystyka Osarsyt jest bardzo rzadkim minerałem z grupy siarczków, chemicznie klasyfikowanym jako arsenosiarczek osmu. Występuje w postaci niezwykle małych, zaokrąglonych lub nieregularnych ziaren, rzadko przekraczających 0.1 mm średnicy. Zazwyczaj jest wrośnięty w inne minerały z grupy platynowców lub w chromit. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia specjalistycznego sprzętu, jak mikroskop elektronowy. ## Właściwości fizyczne Jako minerał metaliczny, osarsyt charakteryzuje się silnym, metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Jego twardość w skali Mohsa jest oceniana na około 7, co czyni go minerałem twardym. Gęstość jest bardzo wysoka, obliczona na 8.56 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających metale z grupy platynowców. ## Historia i nazwa Nazwa "osarsyt" nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - zawiera osm (Os) i arsen (As). Minerał został po raz pierwszy opisany w 1972 roku przez E. H. Stumpfla. Odkrycia dokonano na materiale pochodzącym z osadów aluwialnych w Gold Bluff, w hrabstwie Humboldt w Kalifornii, USA, gdzie występuje w koncentratach platynowych. ## Zastosowania Osarsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako składnik rzadkich paragenez mineralnych związanych z metalami z grupy platynowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
7
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
8.56
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja osarsytu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. W zgładach kruszcowych pod mikroskopem polaryzacyjnym w świetle odbitym wykazuje kremowobiałą barwę i jest silnie anizotropowy. Ostateczne potwierdzenie wymaga analizy składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi arsenosiarczkami metali z grupy platynowców, takimi jak ruarsyt (RuAsS) czy irarsyt ((Ir,Ru,Rh,Pt)AsS). Odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie precyzyjnej analizy chemicznej, która wykaże dominację osmu. ## Formy kryształów Osarsyt tworzy bardzo drobne, zaokrąglone lub nieregularne ziarna. Nie zaobserwowano dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Osarsyt jest minerałem pochodzenia magmowego. Krystalizuje w ultrazasadowych kompleksach skalnych, w skałach takich jak dunity i chromityty, często w asocjacji z ofiolitami. Występuje również wtórnie, w postaci odpornych na wietrzenie ziaren w osadach aluwialnych (piaskach i żwirach rzecznych), skąd jest pozyskiwany wraz z innymi ciężkimi minerałami, w tym złotem i platyną. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami z grupy platynowców (PGM), takimi jak lauryt, irarsyt, ruarsyt, osmiryd, a także z chromitem, magnetytem i złotem rodzimym. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska osarsytu na świecie to m.in. złoża w kompleksie Bushveld w RPA, kompleks Stillwater w Montanie (USA), liczne wystąpienia w Uralu (Rosja), a także w osadach rzecznych w Kalifornii (USA), Kolumbii Brytyjskiej (Kanada) i na Borneo (Indonezja).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z osarsytem jest determinowana nie przez wygląd samego minerału (który jest mikroskopijny), ale przez bogactwo asocjacji mineralnej i potwierdzenie jego obecności analizą. Najbardziej cenione są polerowane zgłady, na których osarsyt jest wyraźnie widoczny w otoczeniu innych rzadkich minerałów platynowców. Wielkość ziaren, nawet jeśli jest to ułamek milimetra, również podnosi wartość naukową i kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Dla kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach platynowców, najbardziej pożądane są okazy z klasycznych lokalizacji, takich jak kompleks Bushveld (RPA) czy Ural (Rosja), które dostarczyły najlepiej zbadanych paragenez.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów z mikroskopijnym osarsytem generalnie nie czyści się mechanicznie ze względu na ryzyko uszkodzenia lub utraty drobnych ziaren. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, należy używać wyłącznie sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i środkami czyszczącymi, które mogłyby zareagować z siarczkami lub minerałami towarzyszącymi. Nie należy poddawać okazów czyszczeniu ultradźwiękowemu. ## Przechowywanie Okazy z osarsytem, zazwyczaj w postaci polerowanych zgładów lub małych fragmentów skały, najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać wilgotnego środowiska, aby zapobiec potencjalnemu utlenianiu siarczków.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej