Osarizawaite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup>Pb<sup>2+</sup>Al<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>
Osarizawait to rzadki minerał wtórny z grupy ałunitu, ceniony przez kolekcjonerów za intensywnie żółtą lub zielonożółtą barwę.
Opis
## Charakterystyka Osarizawait to uwodniony siarczan ołowiu, miedzi i glinu, należący do grupy ałunitu. Najczęściej tworzy naskorupienia, naloty i powłoki o teksturze ziemistej, proszkowej lub woskowej. Rzadko występuje w formie wykształconych kryształów, które osiągają mikroskopijne rozmiary i przyjmują postać tabliczek lub romboedrów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości 3-4 w skali Mohsa. Jego gęstość waha się od 3,89 do 4,2 g/cm³. Charakteryzuje się połyskiem woskowym, matowym lub ziemistym, a na ścianach mikrokryształów bywa szklisty. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. ## Barwy i odmiany Osarizawait wyróżnia się żywymi barwami, od kanarkowożółtej i złocistożółtej po zielonożółtą, a sporadycznie nawet szmaragdowozieloną. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia – kopalni Osarizawa w prefekturze Akita w Japonii. Został on po raz pierwszy opisany w 1961 roku przez japońskiego mineraloga Kin-ichi Sakuraia. ## Zastosowania Osarizawait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast minerałem poszukiwanym i cenionym przez kolekcjonerów ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjny wygląd.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi osarizawaitu są jego intensywna, kanarkowożółta barwa, występowanie w formie ziemistych lub woskowych naskorupień oraz parageneza. Zazwyczaj tworzy się w strefach utleniania złóż polimetalicznych, co jest kluczową wskazówką terenową. ## Odróżnianie od podobnych Osarizawait można pomylić z innymi żółtymi minerałami wtórnymi. Jest wizualnie niemal identyczny z beaveritem-(Cu), który jest jego żelazowym analogiem; pewne rozróżnienie tych dwóch minerałów wymaga analizy chemicznej. Od jarosytu odróżnia go obecność miedzi i ołowiu w składzie. W odróżnieniu od piromorfitu, osarizawait rzadko tworzy dobrze wykształcone kryształy i jest od niego znacznie lżejszy. ## Formy kryształów Najczęściej spotykane są skupienia ziemiste, proszkowe i nerkowate naskorupienia. Bardzo rzadko tworzy drobne, tabliczkowe kryształy o zarysie heksagonalnym lub niewielkie romboedry, widoczne jedynie pod dużym powiększeniem.
Środowisko geologiczne
## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w strefach utleniania (tzw. czapach żelaznych) kruszcowych złóż hydrotermalnych. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków miedzi i ołowiu (takich jak chalkopiryt i galena) w obecności glinokrzemianów w skałach otaczających. ## Asocjacje mineralne Osarizawait często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak anglesyt, beaverit-(Cu), beudantyt, hidalgoit, brochantyt, linaryt, cerusyt, malachit i goethyt. ## Lokalizacje Do najważniejszych światowych lokalizacji należą kopalnia Osarizawa w Japonii (miejsce typowe), kopalnia Tsumeb w Namibii, kopalnia Silver Hill w Arizonie (USA), dystrykt Laurion w Grecji, a także niektóre stanowiska w Kornwalii (Wielka Brytania) i kopalnia Ojuela w Meksyku.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najważniejszym kryterium oceny okazu jest intensywność i czystość barwy – najbardziej pożądane są żywe, kanarkowożółte naskorupienia. Wysoko cenione są okazy, na których minerał pokrywa dużą powierzchnię matrycy skalnej. Wyjątkową wartość mają rzadkie próbki z widocznymi, nawet mikroskopijnymi, kryształami. Atrakcyjność okazu podnosi również estetyczne połączenie z innymi kontrastującymi kolorystycznie minerałami, np. niebieskim linarytem. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów uważa się historyczne stanowiska takie jak Tsumeb w Namibii oraz Laurion w Grecji. Okazy z tych lokalizacji są standardem, do którego porównuje się inne. Również próbki z kopalni Silver Hill w Arizonie są cenione przez kolekcjonerów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy osarizawaitu są delikatne i należy czyścić je z dużą ostrożnością. Do usuwania kurzu najlepiej używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza. W razie konieczności można bardzo ostrożnie przemyć okaz wodą destylowaną, a następnie natychmiast go osuszyć. Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na chemikalia, zwłaszcza na kwasy, w których ulega rozkładowi. Należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem ze względu na niską twardość i doskonałą łupliwość. Długotrwała ekspozycja na wilgoć może mu zaszkodzić. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, w zamkniętych pudełkach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Warto odizolować go od twardszych minerałów.