Orthominasragrite

Wzór chemiczny: V⁴⁺O(S⁶⁺O₄)(H₂O)₅

Ortominasragryt to bardzo rzadki, niebieski siarczan wanadylowy, tworzący mikroskopijne naloty i skupienia w strefach utleniania złóż uranowo-wanadowych.

## Charakterystyka Ortominasragryt jest uwodnionym siarczanem wanadylu, występującym w postaci bardzo małych, listewkowych lub igiełkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0,2 mm długości. Zazwyczaj tworzy skupienia promieniste, rozetowe lub sferolityczne, a także cienkie naloty i powłoki na powierzchni skał. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy ortominasragrytu wykazują szklisty połysk. Jest minerałem bardzo miękkim, o twardości w skali Mohsa wynoszącej zaledwie 1. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość obliczona wynosi około 2,19 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się bladoniebieską do niebieskiej barwy. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Ortominasragryt został po raz pierwszy opisany w 1998 roku przez Howarda T. Evansa Jr., Roberta A. Brooksa i Diona C. Glovera. Jego nazwa nawiązuje do jego rombowej (ang. *orthorhombic*) symetrii krystalograficznej oraz do związku ze strukturalnie podobnym minerałem, minasragrytem. Został zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem IMA1997-014. ## Zastosowania Ortominasragryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1
Barwa: Blue
Połysk: Vitreous
Rysa: Pale blue
Gęstość: 0
Łupliwość: Perfect on {100}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie ortominasragrytu opiera się na jego charakterystycznym bladoniebieskim kolorze, występowaniu w formie drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów tworzących promieniste agregaty oraz na jego środowisku geologicznym. Jest bardzo miękki i rozpuszczalny w wodzie. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Ortominasragryt można pomylić z innymi wtórnymi, niebieskimi siarczanami, takimi jak chalkantyt, minasragryt czy szomolnokit. Od chalkantytu odróżnia go brak miedzi w składzie i odmienna forma kryształów. Od minasragrytu, który krystalizuje w układzie jednoskośnym, można go odróżnić jedynie za pomocą analizy krystalograficznej. W praktyce, bez specjalistycznego sprzętu, odróżnienie tych minerałów jest niemożliwe. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, o pokroju listewkowym lub igiełkowym. Zwykle tworzą promieniste agregaty, rozety, skupienia sferolityczne oraz cienkie naloty na skałach macierzystych.

Środowisko występowania

## Geneza Ortominasragryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranowo-wanadowych. Tworzy się w wyniku wietrzenia minerałów pierwotnych zawierających wanad, takich jak montroseit, w obecności siarczków (np. pirytu), które dostarczają jonów siarczanowych. Jest produktem procesów pomagmowych zachodzących w niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami wanadu i uranu. Najczęściej towarzyszą mu: minasragryt, szomolnokit, gips, montroseit, doloresyt, a także siarka rodzima. ## Lokalizacje Jedyne znane i potwierdzone miejsce występowania ortominasragrytu (lokalizacja typowa) to kopalnia uranu i wanadu Carlile w hrabstwie San Juan w stanie Utah, USA. Jest to jedyne stanowisko, z którego pochodzą wszystkie zbadane dotychczas okazy tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów ortominasragrytu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i obfitości skupień na matrycy skalnej. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnie widocznymi, dobrze uformowanymi agregatami promienistymi o intensywnie niebieskiej barwie. Ze względu na mikroskopijny charakter kryształów, ich indywidualna forma ma mniejsze znaczenie niż ogólny wygląd i estetyka nalotu. Kontrast z barwą skały macierzystej również podnosi atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów ortominasragrytu na rynku kolekcjonerskim jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Carlile w Utah, USA. Wszystkie dostępne okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy ortominasragrytu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe na wodę. Nie należy ich czyścić na mokro, ponieważ minerał jest rozpuszczalny w wodzie. Najbezpieczniejszą metodą jest bardzo ostrożne usunięcie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest niestabilny w warunkach niskiej wilgotności i może ulec dehydratacji, dlatego należy unikać przechowywania w suchym powietrzu oraz ekspozycji na źródła ciepła i bezpośrednie światło słoneczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, zamykanych pojemnikach (tzw. "perky box"), które pomagają utrzymać stabilny poziom wilgotności. Należy chronić je przed wstrząsami i wibracjami z powodu ich kruchości.