Orthogersdorffite

Wzór chemiczny: Ni³⁺(AsS)³⁻

Ortogersdorfit to rzadki arsenosiarczek niklu, będący rombową odmianą polimorficzną gersdorfitu, tworzący drobne, metaliczne ziarna.

## Charakterystyka Ortogersdorfit jest rzadkim minerałem z grupy siarczków, chemicznie klasyfikowanym jako arsenosiarczek niklu. Stanowi on rombową (ortorombową) odmianę polimorficzną pospolitszego, regularnego gersdorfitu. Występuje zazwyczaj w formie bardzo małych, anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren lub wrostków w innych minerałach, rzadko przekraczających ułamki milimetra. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia specjalistycznego sprzętu, jak mikroskop polaryzacyjny. W świetle odbitym prezentuje metaliczny wygląd. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jego twardość w skali Mohsa nie została precyzyjnie określona, ale dla jego polimorfu, gersdorfitu, wynosi ona 5.5. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 6.239 g/cm³. Jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Obserwowany w świetle odbitym ma barwę od białej do szarej, często z różowawym lub żółtawym odcieniem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa "ortogersdorfit" nawiązuje do jego ortorombowej (rombowej) symetrii krystalograficznej oraz do jego chemicznego i strukturalnego podobieństwa do gersdorfitu. Został opisany jako nowy minerał w 1982 roku przez zespół badaczy: D.C. Harrisa i D.J. Vaughana. Miejsce typowe, z którego pochodziły pierwsze opisane próbki, to złoże Littleham Bay w hrabstwie Devon w Anglii. ## Zastosowania Ortogersdorfit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego ani komercyjnego. Jego występowanie ma wyłącznie znaczenie naukowe i jest obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub systematyce minerałów siarczkowych.

Właściwości

Połysk: Metaliczny
Gęstość: 6.239
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja ortogersdorfitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga analizy metodą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) w celu potwierdzenia jego rombowej struktury krystalicznej oraz analizy chemicznej (np. za pomocą mikrosondy elektronowej) w celu określenia składu. Wstępna identyfikacja w wypolerowanej próbce pod mikroskopem opiera się na jego optycznych właściwościach w świetle odbitym. ## Odróżnianie od podobnych Najtrudniejszy do odróżnienia jest gersdorfit, który ma identyczny skład chemiczny, ale krystalizuje w układzie regularnym. Rozróżnienie jest możliwe wyłącznie za pomocą dyfrakcji rentgenowskiej. Wizualnie może być mylony z wieloma innymi metalicznymi siarczkami i arsenkami, takimi jak skutterudyt, kobaltyn czy ullmannit. Pewne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej i strukturalnej. ## Formy kryształów Ortogersdorfit najczęściej tworzy mikroskopijne, anhedralne (ksenomorficzne) ziarna rozproszone w skale macierzystej lub w innych siarczkach. Nie obserwuje się jego dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Ortogersdorfit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych, zazwyczaj w warunkach niskich i średnich temperatur. Jego obecność jest związana z procesami mineralizacji, w których roztwory bogate w nikiel, arsen i siarkę krystalizują w szczelinach skalnych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami kruszcowymi. W lokalizacji typowej (Littleham Bay, Anglia) znaleziono go w towarzystwie gersdorfitu, ullmannitu, nikielinu, chalkopirytu, galeny, sfalerytu, kwarcu i dolomitu. W innych lokalizacjach może towarzyszyć mu również kobaltyn i inne siarkoarsenki. ## Lokalizacje Jest to minerał bardzo rzadki, znany z niewielu miejsc na świecie. Poza lokalizacją typową w Littleham Bay w Anglii, jego występowanie potwierdzono m.in. w kopalni níquel-cromo-cobalto w pobliżu La Gallega w Hiszpanii; w rejonie Schlema-Alberoda w Rudawach (Saksonia, Niemcy); w kopalniach w rejonie Cobalt-Gowganda w Ontario (Kanada) oraz w kopalniach srebra w okolicach Kongsbergu w Norwegii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazów z ortogersdorfitem jest bardzo specyficzna i skierowana do wyspecjalizowanych kolekcjonerów. Ponieważ minerał ten jest zazwyczaj niewidoczny gołym okiem, wartość okazu leży nie w jego estetyce, a w jego rzadkości i naukowym znaczeniu. Najcenniejsze są okazy z lokalizacji typowej (Littleham Bay) lub te, których obecność została potwierdzona analitycznie. Bogate asocjacje z innymi rzadkimi minerałami również podnoszą wartość takiego okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądanym i klasycznym materiałem dla kolekcjonerów jest ten pochodzący z miejsca typowego - Littleham Bay w Devon, w Anglii. Okazy z innych potwierdzonych lokalizacji, takich jak Schlema w Niemczech czy Cobalt w Kanadzie, również są cenione przez specjalistów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie w postaci wrostków, okazy z ortogersdorfitem zazwyczaj nie wymagają i nie powinny być poddawane czyszczeniu mechanicznemu. Wszelkie próby czyszczenia mogą uszkodzić zarówno sam minerał, jak i otaczającą go matrycę skalną. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą reagować z siarczkami. Jako minerał zawierający arsen, nie powinien być podgrzewany, ponieważ może to prowadzić do wydzielania toksycznych oparów. Należy myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy z ortogersdorfitem najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach klaserowych, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Etykieta powinna zawierać dokładną lokalizację i informację o obecności tego rzadkiego minerału.