Orthobrannerite
Wzór chemiczny: U<sup>4+</sup>U<sup>6+</sup>Ti<sup>4+</sup><sub>4</sub>O<sub>12</sub>(OH)<sub>2</sub>
Ortobranneryt to ekstremalnie rzadki, radioaktywny minerał uranu i tytanu, tworzący mikroskopijne, czarne kryształy w pegmatytach.
Opis
## Charakterystyka Ortobranneryt jest tlenkiem uranu i tytanu, należącym do minerałów rzadkich. Występuje w postaci bardzo małych, pryzmatycznych kryształów, które rzadko przekraczają 0.5 mm długości. Kryształy te często tworzą promieniste lub gwiaździste agregaty. Minerał ma czarną barwę i jest nieprzezroczysty. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się połyskiem określanym jako submetaliczny do tłustego. Jego gęstość wynosi około 5.35 g/cm³. Twardość w skali Mohsa nie została precyzyjnie określona. Minerał nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy. Rysa ma barwę czarną. Jako minerał uranu, ortobranneryt jest silnie radioaktywny. ## Barwy i odmiany Ortobranneryt znany jest wyłącznie w kolorze czarnym. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1984 roku przez T.T. Chena i współpracowników. Jego nazwa nawiązuje do rombowego (ang. *orthorhombic*) układu krystalograficznego oraz do chemicznego i strukturalnego podobieństwa do brannerytu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, ortobranneryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów i minerałów radioaktywnych.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną ortobrannerytu jest jego silna radioaktywność, łatwa do wykrycia za pomocą licznika Geigera. Wizualnie rozpoznaje się go po czarnej barwie, submetalicznym połysku oraz typowych, promienistych skupieniach drobnych, pryzmatycznych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Ortobranneryt można pomylić z brannerytem, uraninitem lub innymi czarnymi, radioaktywnymi minerałami. Od brannerytu, który krystalizuje w układzie jednoskośnym, odróżnia go rombowa symetria kryształów. Uraninit zazwyczaj tworzy kryształy regularne (sześcienne) i ma inny skład chemiczny. Pewne rozróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Tworzy krótkie, pryzmatyczne kryształy, które najczęściej występują w formie niewielkich, promienistych lub gwiaździstych agregatów.
Środowisko geologiczne
## Geneza Ortobranneryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Jego występowanie jest ściśle związane z pegmatytami granitowymi. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, skaleniami potasowymi, uraninitem oraz brannerytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i zarazem typowym miejscem występowania (lokalizacją typową) ortobrannerytu jest złoże uranu Nopal I w rejonie Sierra Peña Blanca w stanie Chihuahua w Meksyku. Jest to jedyne źródło okazów tego minerału na świecie.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów ortobrannerytu, będących niemal wyłącznie mikromontażami, ocenia się na podstawie ostrości i wykształcenia kryształów w agregacie. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnymi, promienistymi skupieniami na kontrastującym podłożu (matriksie). Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, ich wielkość ma mniejsze znaczenie niż forma i bogactwo agregatu. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane okazy kolekcjonerskie pochodzą z jednego miejsca na świecie: złoża Nopal I w Meksyku. Czyni to minerał niezwykle pożądanym wśród kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich gatunkach lub minerałach z konkretnych lokalizacji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy ortobrannerytu, zwykle w formie mikromontaży, na ogół nie wymagają czyszczenia. W razie konieczności usunięcia kurzu można użyć sprężonego powietrza. Należy unikać kontaktu z wodą i środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest silnie radioaktywny. Należy unikać bezpośredniego, długotrwałego kontaktu, a przede wszystkim wdychania pyłu i drobin. Przechowywać z dala od minerałów, które mogą ulec uszkodzeniu od promieniowania (np. niektóre fluoryty, kwarce dymne). Nie należy go podgrzewać. ## Przechowywanie Okazy muszą być przechowywane w specjalistycznych, ołowianych pojemnikach, wyraźnie oznaczonych symbolem radioaktywności. Pojemniki należy trzymać w miejscu odizolowanym od przestrzeni życiowej i z dala od innych okazów w kolekcji.