Omphacite
Wzór chemiczny: (Ca,Na)(Mg,Fe²⁺,Al)Si₂O₆
Krzemian z grupy piroksenów, kluczowy składnik skały metamorficznej eklogitu, o charakterystycznej, ciemnozielonej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5-6
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- greenish white
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Good on {110}
- Przełam
- Uneven, Conchoidal
- Przezroczystość
- Translucent to Opaque
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną omfacytu jest jego zielona barwa i współwystępowanie z czerwonym lub różowym granatem (najczęściej piropem lub almandynem) w skale eklogitowej. Ma szklisty połysk i biało-zielonkawą rysę. W odróżnieniu od wielu innych zielonych minerałów, rzadko tworzy samodzielne, dobrze wykształcone kryształy. ## Odróżnianie od podobnych Omfacyt można pomylić z innymi zielonymi piroksenami, takimi jak diopsyd czy hedenbergit, od których odróżnienie bez specjalistycznych badań (analiza chemiczna, metody optyczne) jest często niemożliwe. Można go także mylić z jadeitem, z którym tworzy roztwór stały; jadeit jest jednak zazwyczaj jaśniejszy i bardziej jednorodny. Od epidotu odróżnia go często bardziej trawiasty odcień zieleni i brak wyraźnej łupliwości w jednym kierunku. Od oliwinu różni się kontekstem geologicznym (oliwin w eklogitach jest rzadkością) i twardością. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i mają zazwyczaj postać krótkich, słupkowych lub grubotabliczkowych form, typowych dla klinopiroksenów. Najczęściej występuje w postaci bezpostaciowych ziaren lub zbitych, ziarnistych agregatów w masie skalnej.
Środowisko występowania
## Geneza Omfacyt jest minerałem charakterystycznym dla metamorfizmu wysokociśnieniowego i umiarkowanych do wysokich temperatur (facja eklogitowa). Tworzy się w głębi skorupy ziemskiej lub w górnym płaszczu, w wyniku przeobrażenia skał o składzie bazaltowym (np. skorupy oceanicznej) w strefach subdukcji. Powstaje przy ciśnieniach przekraczających 1 GPa. ## Asocjacje mineralne Jego najczęstszym i najbardziej charakterystycznym minerałem towarzyszącym jest granat (głównie pirop, almandyn). Współwystępuje również z takimi minerałami jak kyanit (dysten), rutyl, coesyt (wysokociśnieniowa odmiana kwarcu), fengit (odmiana muskowitu), glaukofan, zoisyt oraz diament (w eklogitach kimberlitowych). ## Lokalizacje Znaczące złoża i wystąpienia eklogitów zawierających omfacyt znajdują się na całym świecie. Do najważniejszych należą miejscowość typowa Weißenstein w Niemczech, rejon Saualpe i Koralpe w Austrii, okolice Nordfjord w Norwegii (słynne eklogity z granatami), Alpy Zachodnie (Włochy, Szwajcaria), a także wystąpienia w Kalifornii (USA), Gwatemali, Japonii oraz w obrębie kratonu syberyjskiego (Rosja), gdzie towarzyszy złożom diamentów.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej wartościowe są okazy, które pokazują wyraźny kontrast barwny między intensywnie zielonym omfacytem a czerwonymi lub różowymi kryształami granatu w skale eklogitowej. Poszukiwane są również rzadkie, dobrze wykształcone kryształy omfacytu, choć są one zazwyczaj niewielkie. Czystość i intensywność barwy zielonej podnoszą wartość okazu. Duże, estetycznie skomponowane płyty eklogitowe z równomiernie rozmieszczonymi minerałami są wysoko cenione. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy eklogitów z omfacytem i granatem pochodzą z historycznych lokalizacji w Norwegii (region Nordfjord) oraz z Alp Austriackich (Saualpe). Okazy z tych miejsc są uważane za wzorcowe dla tej asocjacji minerałów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy omfacytu najlepiej czyścić za pomocą miękkiej, suchej szczoteczki w celu usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wilgotnej szmatki i wody destylowanej, a następnie dokładnie osuszyć okaz. Zazwyczaj jest odporny na wodę. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Nie jest szczególnie wrażliwy na światło słoneczne, ale długotrwała ekspozycja na ekstremalne zmiany temperatury nie jest wskazana. ## Przechowywanie Omfacyt jest stosunkowo twardy i wytrzymały, jednak aby uniknąć zarysowań, powinien być przechowywany w osobnych pudełkach lub woreczkach, oddzielony od twardszych minerałów (np. kwarcu, korundu). Okazy w skale macierzystej (eklogicie) są stabilne i dobrze nadają się do ekspozycji.