Olmsteadite

Wzór chemiczny: KFe<sup>2+</sup><sub>2</sub>Nb<sup>5+</sup>O<sub>2</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·2H<sub>2</sub>O

Olmsteadyt to rzadki minerał fosforanowy, tworzący charakterystyczne, brązowe, listewkowe kryształy o silnym połysku.

## Charakterystyka Olmsteadyt jest uwodnionym fosforanem potasu, żelaza i niobu, należącym do rzadkich minerałów. Tworzy wydłużone, listewkowe lub igiełkowe kryształy, często zebrane w promieniste lub chaotyczne agregaty. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną jest intensywny, ciemnobrązowy do czarnobrązowego kolor oraz silny, niemal metaliczny połysk na powierzchniach kryształów. ## Właściwości fizyczne Kryształy olmsteadytu są kruche. Minerał charakteryzuje się twardością wynoszącą 2.5 w skali Mohsa i gęstością około 3.31 g/cm³. Połysk opisywany jest jako metaliczny do submetalicznego, a minerał jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Olmsteadyt występuje w jednolitych barwach, od ciemnobrązowej, przez brązowoczarną, do czarnej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w pegmatycie Big Chief, niedaleko Glendale w hrabstwie Pennington, w Dakocie Południowej (USA). Opisali go w 1976 roku P.B. Moore, A.R. Kampf, i A.J. Irving. Nazwa "olmsteadyt" honoruje Milo C. Olmsteada (1910-1975), amerykańskiego chemika i kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy zwrócił uwagę na ten minerał. ## Zastosowania Olmsteadyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, poszukiwanym ze względu na swoją rzadkość i atrakcyjne, błyszczące kryształy.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metaliczny do submetalicznego
Rysa
Brązowa
Gęstość
3.31
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Olmsteadyt można rozpoznać po jego charakterystycznym wyglądzie: ciemnobrązowych, listewkowych kryształach o silnym, metalicznym połysku, często tworzących promieniste agregaty. Niska twardość (2.5) i brązowa rysa są również ważnymi cechami diagnostycznymi. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten może być mylony z innymi ciemnymi, błyszczącymi minerałami występującymi w pegmatytach, takimi jak niektóre turmaliny (schörl), pirokseny czy amfibole. Olmsteadyt wyróżnia się jednak specyficzną, listewkową formą kryształów, niższą twardością oraz charakterystycznym brązowym kolorem rysy. ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone wzdłuż osi [001], tworząc formy listewkowe lub igiełkowe. Często występują w postaci promienistych lub splątanych agregatów, narastających na innych minerałach, zwłaszcza na kwarcu lub syderycie.

Środowisko występowania

## Geneza Olmsteadyt jest minerałem wtórnym, powstającym w złożonych pegmatytach granitowych. Krystalizuje w późnym etapie ewolucji pegmatytu, w wyniku procesów hydrotermalnych oddziałujących na wcześniejsze minerały zawierające niob i fosfor. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi fosforanami i minerałami pegmatytowymi. W lokalizacji typowej (Big Chief Mine) znaleziono go w towarzystwie syderytu, kwarcu, rockbridgeitu, jahnsytu-(CaMnFe), mitrydatytu i kolumbitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowisko olmsteadytu to jego lokalizacja typowa - kopalnia Big Chief w Keystone, hrabstwo Pennington, Dakota Południowa, USA. Jest to główne źródło dobrze wykształconych okazów tego minerału. Został również zidentyfikowany w kilku innych pegmatytach na świecie, ale w znacznie mniejszych ilościach.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy olmsteadytu to te, które posiadają dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy o silnym połysku, tworzące estetyczne, promieniste agregaty. Kontrast z jasną matrycą, na przykład z białym kwarcem, znacznie podnosi atrakcyjność wizualną i wartość okazu. Wielkość kryształów i całych agregatów również jest istotnym czynnikiem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej – kopalni Big Chief w Dakocie Południowej, USA. To stamtąd pochodzi praktycznie cały materiał kolekcjonerski dostępny na rynku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy olmsteadytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na niską twardość i kruchość, należy unikać myjek ultradźwiękowych oraz silnego strumienia wody. Jeśli konieczne jest czyszczenie na mokro, zaleca się użycie wody destylowanej i natychmiastowe, dokładne osuszenie okazu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić powierzchnię kryształów. Minerał jest kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i upadkiem. Nie należy go podgrzewać ani długotrwale wystawiać na działanie wilgoci. ## Przechowywanie Okazy olmsteadytu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec zarysowaniom i uszkodzeniom mechanicznym. Powinny być trzymane w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wilgoci i skrajnych temperatur.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej